Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Τετάρτη, 17 Νοεμβρίου 2010

Καγιά-τιπή


Πάνω από τον ποταμό Λύκο, σε απόσταση 10 χλμ ανατολικά της Νικόπολης, είναι το ξακουστό χωριό Καγιά-τιπή, που συνορεύει ανατολικά με το βράχο της Αναλήψεως, δυτικά με τον ποταμό Λύκο, βόρεια με το αρμένικο χωριό Γιλταρίς και τον τουρκικό συνοικισμό Πιστίλ-ογλού και νότια με το αρμένικο χωριό Τσιρτάχ.
Το χωριό αποτελούνταν από το συνοικισμό Καγιά-τιπή και ένα ακόμα μικρότερο, σε απόσταση 3 χλμ δυτικά, το Καταχώρ. Το Καγιά-τιπή είχε  40 οικογένειες και το Καταχώρ 10, με συνολικό αριθμό 250 Ελληνορθοδόξων.



Οι κάτοικοι και των δύο συνοικισμών εκκλησιάζονταν στο αρχαίο, περίφημο, ξακουστό και ιστορικό μοναστήρι της Σταυροπηγιακής μονής της Θεοτόκου. Λίγο παρακάτω από το χωριό, στα δεξιά του ελικοειδούς δρόμου, υπήρχε το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας και στο νεκροταφείο του χωριού το παρεκκλήσι του Αγίου Θεοδώρου.

Για πολλά χρόνια οι λίγοι μαθητές του χωριού διδάσκονταν τα στοιχειώδη γράμματα στο παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, όταν όμως αυξήθηκαν οι μαθητές των δύο συνοικισμών, χρησιμοποίησαν ως σχολείο τον πάνω όροφο του χανίου της μονής. Το 1909 απέκτησαν κοινοτικό τετρατάξιο σχολείο, στο οποίο τα τελευταία χρόνια φοιτούσαν 50 μαθητές με ένα δάσκαλο.
Πρώτοι δάσκαλοι ήταν οι κατά καιρούς μοναχοί και στη συνέχεια ο Χατζή Γεώργιος Ελευθεριάδης από τη Λίτζασα, Αναστάσιος ή Νατίκας Κεϊσογλου από τη Χάχαβλα, Γεώργιος Φουρνιάδης από τη Νικόπολη και Σπυρίδων Σπυρόπουλος από το ίδιο χωριό.



Η ιστορία του χωριού είναι στενά δεμένη με τη μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Πριν την ανέγερση της μονής δεν υπήρχαν κάτοικοι στην περιοχή. Οι βοσκότοποι και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις που βρίσκονταν από το βράχο όπου χτίστηκε η μονή, μέχρι τον ποταμό Λύκο, ανήκαν σε Τούρκους τσιφλικάδες.





Μεταξύ 1750-1780 οι οικογένειες Κυριακάντων, Παυλάντων, Σπυράντων ή Αλεπάντων, Λογγινάντων και Γιαννάντων, εγκατέλειψαν το χωριό τους Σαρπίσκα Αργυρουπόλεως και εγκαταστάθηκαν στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το χωριό.
Μετά την αποκατάστασή τους αγόρασαν 5.000 στρέμματα βοσκοτόπων και αγροκτημάτων από τον Τούρκο τσιφλικά Απτού-μπέη, κάτοικο του γειτονικού στο Αγατμούς τουρκικού χωριού Χάσαρι, αντί 600 χρυσών λιρών.
Μετά την αποπεράτωση της μονής από τον Ιωαννίκιον, γύρω στο 1885, εγκαταστάθηκαν στο χωριό οι Μαριάντ και οι Ηλιάντ από τη Χάχαβλα, οι Γιακώφογλου και Τσαχραχλόγλου από το Ισπαχή-μαχαλεσή, οι Γεωργιάδηδες και Σαρόγλου από το Έσκιονε, οι Κιρμανίδηδες από το Αλησάρ και οι Κιουμουρτζάντ από την Κόρατζα.
Το μέρος που εγκαταστάθηκαν οι περισσότεροι το ονόμασαν Καγιά-τιπή (Βραχοχώρι) γιατί ήταν στη ρίζα του βράχου, το άλλο όπου εγκαταστάθηκαν λιγότεροι το ονόμασαν Καταχώρ.
Ανατολικά του χωριού βρίσκεται ο βράχος της Αναλήψεως και βόρεια το Χαπούζ-πογάζ τιουζιού (στρογγυλό μάλιν). Δυτικά, στα σύνορα των αγροκτημάτων του χωριού, κατεβαίνει ο ποταμός Λύκος και παρά τη βόρεια πλευρά του υπήρχε η λίμνη Σιουλιούκ-γκιολιού (βδελλόλιμνη).

Οι κάτοικοι αν και ήταν κυρίως γεωργοί και κτηνοτρόφοι, δεν είχαν ιδιόκτητα αγροκτήματα και για πολλά χρόνια καλλιεργούσαν με ενοίκιο τους αγρούς και τους βοσκότοπους της μονής. Τα τελευταία χρόνια μερικοί αγόρασαν αρκετά χωράφια από τους κατοίκους του αρμένικου χωριού Τσιρτάχ, οι υπόλοιποι όμως εξακολούθησαν να είναι κολλήγοι.

Σοβαρά γεγονότα δε συνέβησαν σ’ αυτό το χωριό μέχρι την ανταλλαγή των πληθυσμών, οπότε εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και εγκαταστάθηκαν στις Κρηνίδες, στον Άγιο Ανδρέα Καβάλας, στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής, στη Θεσσαλονίκη και στον Πειραιά.

ΠΗΓΗ: Ιστορία και Λαογραφία Εκκλησιαστικής Επαρχίας Κολωνίας και Νικοπόλεως – Καβάλα 1964 (ελεύθερη απόδοση στη δημοτική).



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου