Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Κυριακή, 9 Ιανουαρίου 2011

Λίτζασα


Η Λίτζασα βρίσκεται 12 χλμ βόρεια της Νικόπολης. Στα βόρεια υπάρχει το όρος Καζάν-καγια, νότια ήταν το Καταχώρ, ανατολικά τα δάση του Καταχώρ και δυτικά – βορειοδυτικά το Ασαρτζούκ.
Γύρω από τη Λίτζασα υπάρχουν δασώδη βουνά, με διάφορα είδη δέντρων: Το Γατήρ-αλάγιν, τ’ Ομάλε, το Κιρετσλίν, το Πηγάδιν, του Κωφού το όρος και του Γιωσηφάκη το όρος. Το καλοκαίρι πήγαιναν στους γιαϊλέδες Καρά-πουγάρ, Γενή-γιοκουσίν, Ακ-καγιάν, Καβατζούγουν, στα Τζαβτάρε και στα Ομάλε.


Μέσα από το χωριό περνάει ο ποταμίσκος της Λίτζασας που πηγάζει από το Καζάν-καγια, στον κεντρικό δρόμο ενώνεται με τον ποταμίσκο του Ασαρτζούκ και σχηματίζουν το ποτάμι της Τάμζαρας που μέσα από το Αγουτμούς τελικά καταλήγει στο Λύκο.


Η Λίτζασα είχε περίπου 500 κατοίκους και οι περισσότεροι ήταν συγκεντρωμένοι σε έναν πυκνοκατοικημένο συνοικισμό, που τον χώριζε ο ομώνυμος ποταμίσκος. Μερικοί κάτοικοι είχαν εγκαταστάσεις στις δύο εξοχικές συνοικίες του χωριού, Κοτίλε και Καρίτα, γύρω στα πέντε χλμ βορειοανατολικά.


Υπήρχαν δύο εκκλησίες, αμφότερες στο όνομα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Η πιο καινούργια χτίστηκε κατά την περίοδο που λειτουργούσαν τα μεταλλεία, στη θέση Ναύλε, στην είσοδο του χωριού. Ήταν λιθόκτιστη και μεγαλοπρεπής, με θολωτή στέγη, μεγαλοπρεπή εικονοστάσιο και περικαλλή τέμπλο, που κατασκευάστηκε από τον αρχιλεπτουργό Παναγιώτη Τέμνοτζη από την Νικόπολη. Όταν ολοκληρώθηκε οι κάτοικοι εκκλησιάζονταν πλέον σ’ αυτόν το ναό, αλλά μια φορά το χρόνο λειτουργούσε και ο παλιός Αη-γιώργης, που σωζόταν μέχρι το 1924. Στο χωριό υπήρχαν και τα παρεκκλήσια Πέτρου και Παύλου, του Αγίου Πνεύματος, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και της Αναλήψεως.





Οι κάτοικοι διατηρούσαν πλήρες δημοτικό σχολείο, στο οποίο φοιτούσαν από παλιά και κορίτσια, με δύο ή τρεις δασκάλους και 160 μαθητές. Στο σχολείο αυτό δίδαξαν κατά καιρούς, ο λογιώτατος (όπως τον έλεγαν) Παναγιώτης Βασιλειάδης ή Φυτιάνος, ο Συμεών Συμεωνίδης από την Κεϊλίκα, ο Αβραάμ Κιλιντίρ από τη Λίτζασα και ο Χρήστος Εμμανουηλίδης από το Ασαρτζούκ. Το σχολείο συντηρούνταν από τα έσοδα της εκκλησίας, από δωρεές και κυρίως από τα ταμεία που είχαν ιδρύσει ξενιτεμένοι κάτοικοι που δούλευαν στα ανθρακωρυχεία του Ζόγκουλντακ και στα μεταλλεία της Πάλιας.


Η Λίτζασα ήταν από τα πιο προοδευτικά της περιοχής, λόγω της επαφής με τους ξένους υπαλλήλους των μεταλλείων χρυσού και αργύρου, αλλά και τους μορφωμένους Έλληνες από τις παραλιακές πόλεις του Πόντου. Από το 1860 το χωριό είχε τρεις ιερείς μορφωμένους, εκ των οποίων ο παπά Μιχαήλ Αλεξανδρίδης (κατά κόσμον Ιεροκλής) ήταν απόφοιτος της ιερατικής σχολής Ιεροσολύμων, όπου βρισκόταν και ο θείος του ως Μητροπολίτης Πέτρας. Ο παπά Μιχαήλ κατέφυγε το 1914 στη Ρωσία και από εκεί στην Ελλάδα, όπου πέθανε στην Ελασσόνα το 1924.


Γέννημα θρέμμα της Λίτζασας ήταν ο Μητροπολίτης Πέτρας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων Νικόλαος Αλεξανδρίδης, παντρεμένος με δύο παιδιά. Μετά το θάνατο της γυναίκας και των παιδιών του, αποφάσισε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια. Πήγε με τα πόδια στην Κωνσταντινούπολη με πολλές περιπέτειες και εκεί ανέλαβε εφημέριος σε μια εκκλησία για τέσσερα χρόνια. Μετά κατέβηκε στα Ιεροσόλυμα και αποσύρθηκε ως ασκητής σε μια σκήτη. Αρκετά χρόνια μετά, η Ιερά Σύνοδος Ιεροσολύμων τον κάλεσε και τον χειροτόνησε Επίσκοπο. Πέθανε σε βαθιά γεράματα, περίπου 110 ετών, όπως επιβεβαίωσε και ο επίσης υπεραιωνόβιος Θεόδωρος Ταμουρίδης, κάτοικος Ριζαρίου Εδέσσης.


Αξιομνημόνευτος είναι και ο Παύλος Κούρογλου, ο οποίος μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1878, οδήγησε 60 οικογένειες στο Καρς, με επίσημη άδεια της τουρκικής κυβέρνησης. Εκεί δούλεψαν ως μεταλλωρύχοι, ειδικευμένοι από τη Λίτζασα, αλλά και ως κτηνοτρόφοι και μελισσουργοί.


Το χωριό, λόγω της θέσης του, δεν είχε αρκετές εκτάσεις για καλλιέργεια, ούτε αρκετούς αγρούς στους γιαϊλέδες. Έτσι, όταν σταμάτησαν τα μεταλλεία, όσοι κάτοικοι είχαν εξοικονομήσει χρήματα εγκατέλειψαν το χωριό (όπως ο Χατζή Ηλίας Αλεξανδρίδης) και εγκαταστάθηκαν στη Νικόπολη, άλλοι ξενιτεύτηκαν, οι περισσότεροι όμως έμειναν στη Λίτζασα και υπέφεραν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Το 1916 επιδεινώθηκε η κατάσταση, όταν πρόσφυγες τουρκολαζοί από το ρωσικό μέτωπο εισέβαλαν στο χωριό για λεηλασία και πλιάτσικο. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να καταφύγουν στα δάση των βουνών όπου και έμειναν μέχρι να φύγουν οι εισβολείς. Με την ανταλλαγή οι περισσότεροι κατέληξαν στην Ελλάδα.


Λίτζασα γραμματισμένον χωρίον, έφυγαν σην Ρουσίαν
έκλαιαν μανάδες και πατεράδες, πως ερημώγεν το χωρίον.

Το πασιπόρτι’μ έτοιμον, το ναυλόνι’μ δογμένον
για τ’εμέν η Λίτζασα να εν ευλογημένον.

Έντον η ανταλλαγή και έρταμ σην Μακεδονία
η Λίτζασα ερημώγεν, ο κούκον ας λαλία.

ΑλεξανδρίδηςΛάζαροςΑπεβίωσε
ΑλεξανδρίδηςΙωάννηςΡιζάρι
ΑλεξανδρίδηςΜωϋσήςΛαγκαδάς
ΑλεξανδρίδηςΠαναγιώτηςΑπεβίωσε
ΑλεξανδρίδηςΗλίαςΑπεβίωσε
ΑλεξανδρίδηςΘεόδωροςΑπεβίωσε
ΑλεξανδρίδηςΜιχαήλ ιερέαςΑπεβίωσε
Αλεξανδρίδης - ΧατζήςΗλίαςΑπεβίωσε
ΑμαραντίδηςΘωμάςΑπεβίωσε
ΑμαραντίδηςΠαύλοςΣάππες
ΒεζηρίδηςΣάββαςΚορδελιό
ΒεζηρίδηςΧρήστοςΑπεβίωσε
ΒεζηρίδηςΙορδάνηςΣάππες
ΒεζηρίδηςΓεώργιοςΣάππες
ΒεζηρίδηςΠαναγιώτης 
Βεζηρίδης  ΛάζαροςΡωσία
Βεζηρίδης - ΤράκονΣάββαςΣάππες
ΓαβριηλίδηςΕυθύμιοςΛαγκαδάς
ΓαβριηλίδηςΑναστάσιοςΛαγκαδάς
Γαβριηλίδης - ΧασούλΠέτροςΑπεβίωσε
ΓουμάςΗλίαςΑπεβίωσε
ΓουμάςΑθανάσιοςΑπεβίωσε
ΓουμάςΠρόδρομοςΣάππες
ΕβλέρΠαύλοςΑπεβίωσε
ΕβλέρΙωάννηςΑπεβίωσε
ΕριμέζΕμμανουήλΑπεβίωσε
ΕυαγγελίδηςΜιχαήλ  Σάππες
ΕυαγγελίδηςΑνδρέαςΔριμότυπον
ΕυαγγελίδηςΒασίλειοςΑμυγδαλεώνας
ΕυαγγελίδηςΑναστάσιοςΚωνσταντινούπολη
ΕυαγγελίδηςΙορδ. ΒασίλειοςΑλεξανδρούπολη
ΕυαγγελίδηςΒασ. ΗλίαςΤογάν
ΕυαγγελίδηςΒασ. ΙωάννηςΤογάν
ΕυαγγελίδηςΒασ. ΝικόλαοςΡωσία
Ευαγγελίδης - ΔιλέρινΑνδρ. ΙωάννηςΑμυγδαλεώνας
Ευαγγελίδης - ΔιλέρινΗλ. ΘεόδωροςΑμυγδαλεώνας
Ευαγγελίδης - ΔιλέρινΕυάγγ. ΝικόλαοςΑμυγδαλεώνας
ΚαλπάχΣάββαςΣάππες
ΚανότανΙωάννηςΣάππες
ΚανότανΚων/νοςΑριδαία
ΚαρατζάςΙορδάνηςΑπεβίωσε
ΚελέντωνΙωάννηςΚρηνίδες
ΚελέντωνΝικόλαοςΑπεβίωσε
ΚέλσαββαΣάββαςΑπεβίωσε
ΚέλσαββαΣάββ. ΗλίαςΑθήνα
ΚέλσαββαΣάββ. ΕλευθέριοςΡωσία
ΚιοσκογέταςΚυριάκοςΑπεβίωσε
ΚιοσκογέταςΑδάμ ΝικόλαοςΑπεβίωσε
Κιοσκογέτας - ΜεϊτενίδηςΣάββαςΣάππες
ΚιοτουπουρίδηςΓεώργιοςΑπεβίωσε
ΚιοτουπουρίδηςΓεωργ. ΕυθύμιοςΑπεβίωσε
ΚιοτουπουρίδηςΣάββαςΑπεβίωσε
ΚιοτουπουρίδηςΣάββ. ΕυστάθιοςΑπεβίωσε
ΚίρναονΓεώργιοςΑπεβίωσε
ΚίρναονΧρήστοςΑπεβίωσε
ΚοτάςΕυστάθιοςΑπεβίωσε
ΚοτάςΝικόλαοςΣάππες
ΚυλιντήρΑβραάμΑπεβίωσε
ΚυλιντηρίδηςΕυστάθιοςΑγορά
ΚυλιντηρίδηςΧρήστοςΑγορά
ΚυλιντηρίδηςΘωμάςΑπεβίωσε
ΜεϊτενίδηςΙωσήφΣάππες
ΜεϊτενίδηςΣάββαςΑπεβίωσε
Μεϊτενίδης  Κων/νοςΑπεβίωσε
Μεϊτενίδης - ΛεϊλέκΘεόδωροςΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΧρήστοςΈδεσσα
ΟυρεηλίδηςΙωάννηςΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΝικόλαοςΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΠαντελεήμωνΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΙωάννης ιερέαςΣάππες
ΟυρεηλίδηςΑντώνιοςΑγορά
ΟυρεηλίδηςΣταύροςΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΣυμεώνΑπεβίωσε
ΟυρεηλίδηςΙορδάνηςΑπεβίωσε
Ουρεηλίδης - ΓαντεμήρΓεώργιοςΑπεβίωσε
Ουρεηλίδης - ΧύτηςΙωάννηςΚαβάλα
ΠαλτζανίταςΘεόδωροςΑγορά
ΠαλτζανίταςΣάββαςΑπεβίωσε
ΠαπαδόπουλοςΛάζαρος ιερέαςΕλασσόνα
ΠαπαδόπουλοςΙωακείμΑπεβίωσε
ΠαπαδόπουλοςΓεώργιοςΑπεβίωσε
ΠαπαδόπουλοςΝικόλαοςΑλεξανδρούπολη
ΠαπαδόπουλοςΣάββαςΑλεξανδρούπολη
ΠαπαδόπουλοςΑλέκοςΑθήνα
ΠαπαδόπουλοςΘεοφάνηςΑθήνα
ΠαπαδόπουλοςΠαύλοςΕξοχή
ΠαπαδόπουλοςΘεόδωροςΑπεβίωσε
Παπαδόπουλος - ΓιαγπατάνΕυστάθιοςΡωσία
Παπαδόπουλος - ΓιαγπατάνΑνδρέαςΡωσία
Παπαδόπουλος - ΓιαγπατάνΗλίαςΑπεβίωσε
Παπαδόπουλος - ΓιαγπατάνΓεώργιοςΣάππες
Παπαδόπουλος - ΤζανκόςΜιχαήλΣάππες
Παπαδόπουλος - ΤζανκόςΜιχ. ΝικόλαοςΑθήνα
Παπαδόπουλος - ΤζανκόςΜιχ. ΧρήστοςΡωσία
Παπαδόπουλος - ΧουπούτζΚυριάκοςΣάππες
Παπαδόπουλος - ΧουπούτζΓεώργιοςΘεσσαλονίκη
Πιετές ΘεόδωροςΑπεβίωσε
Πιετές ΙσαάκΑπεβίωσε
ΠόζουΠαύλοςΑπεβίωσε
ΠόζουΓεώργιοςΕξοχή
Ποτουρίδης  ΠαύλοςΑπεβίωσε
Ποτουρίδης - ΤελπίζΘεόδωροςΚύργια
Ποτουρίδης - ΤελπίζΣταύροςΣάππες
Ποτουρίδης - ΤελπίζΙωάννηςΣάππες
ΣεβαστούΣάββαςΑπεβίωσε
ΤαμουρίδηςΠαντελεήμωνΑπεβίωσε
ΤαμουρίδηςΠαρασκευάςΣάππες
ΤαμουρίδηςΓεώργιοςΦέρες
ΤαμουρίδηςΘεόδωροςΡιζάρι
ΤαμουρίδηςΠαύλοςΕλαιώνας
ΤαμουρίδηςΙορδάνηςΑπεβίωσε
ΤαμουρίδηςΙορδ. ΜιχαήλΑπεβίωσε
ΤζανασούΧρήστοςΑπεβίωσε
ΤζανασούΓεώργιοςΑπεβίωσε
ΤσακηρίδηςΕυστάθιοςΑπεβίωσε
ΤσιμτσήρΙωάννηςΕλασσόνα
ΧησήρΝικόλαοςΑπεβίωσε
ΧησήρΝικολ. ΑβραάμΑπεβίωσε

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου