Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2011

ΘΕΜΑ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑΣ - (Απόσπασμα από το έργο του Γεωργίου Σκαλιέρη, «Λαοί και Φυλαί της Μικράς Ασίας», 1922)



   Οι Έλληνες, οι γηγενείς της χώρας κάτοικοι, ανήρχοντο τω 1888 κατά τον Vital Cuinet εις 76.068. Αυξανομένου του αριθμού τούτου κατά το τρίτον, συμφώνως προς τας δημογραφικάς παρατηρήσεις του Ludovic de Contenson (παρ. 1), ο ελληνικός πληθυσμός ανήρχετο τω 1888 εις 101.424 και τω 1914, μετά 26 δηλαδή έτη, επί αναλογία ετησίας αυξήσεως 2 επί 100, εις 169.682. 


   Αλλ’ ο αριθμός 76.068, ον σημειοί ο Vital Cuinet, υπολείπεται του αριθμού του φερομένου υπό των Τουρκικών Στατιστικών του 1880, καθ’ α επισημότατα προκύπτει εκ της Γεωγραφίας του Μ. Χαμουδοπούλου, εκδοθείσης αδεία του επί της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Αυτοκρατορικού Οθωμανικού Υπουργείου (παρ. 2). 
   Βεβαίως ο Vital Cuinet επί καλή τη πίστει αντέγραψε τας Τουρκικάς Στατιστικάς του 1888, μη φαντασθείς ποτέ, ότι ο ελληνικός πληθυσμός, κατ’ αυτάς τας Τουρκικάς Στατιστικάς, ανήρχετο των 1880 εις 85.000 και ότι, αυξανόμενος κατά το τρίτον επί τη βάσει των δημογραφικών παρατηρήσεων του Ludovic de Contenson, εξικνείτο μέχρι του αριθμού 113.999. 
   Ούτω, του αριθμού των κατοίκων όντος 113.999 των 1880, ανήλθε πάντως ούτος τω 1914, επί αναλογία αυξήσεως 2 επί 100 κατοίκων ετησίως, εις 227.998. 
   Υπολογίζοντες την αύξησιν των υπό των Τουρκικών Στατιστικών του 1880 φερομένων 85.000 Ελλήνων μετά 35 έτη, άνευ της προσθήκης του τρίτου, έχομεν δια το 1914 κατοίκους Έλληνας 170.000. 
   Κατά ταύτα έχομεν κατοίκους 169.682 επί τη βάσει υπολογισμού υπό πάσαν άποψιν πλημμελούς, τουρκικώτατα στραγγαλίζοντος προηγούμενα τουρκικά δεδομένα, κατοίκους 227.998 επί τη βάσει υπολογισμού ακριβεστάτου δημογραφικώς και στατιστικώς, κατοίκους 170.000 επί τη βάσει ακριβεστάτου από στατιστικής απόψεως υπολογισμού αυξήσεως, αλλ’ άνευ της αναγκαιοτάτης δημογραφικής προσθήκης του τρίτου. 
   Ο μέσος αριθμός είναι 189.226, αυτόν δε μόνον λαμβάνομεν ή θεωρούμεν ως πραγματικόν, και τούτο, ίνα μη προκαλέσωμεν κατάπληξιν παρ’ εκείνοις, οίτινες αγνοούσι τον μηχανισμόν τον αψευδή των δημογραφικών, κοινωνικών και στατιστικών κανόνων. 
   Άλλως τε οι διενεργηθέντες υπό των Τούρκων άγριοι διωγμοί και αι σφαγαί και οι εξ ασιτίας θάνατοι περιώρισαν τον ελληνικόν πληθυσμόν του Βιλαετίου Σεβαστείας, κατελθόντα των 1914 εις 180.000. 

   
    Οι αυτοί αριθμοί προκύπτουσι και εκ του υπολογισμού επί τη βάσει των αναλογιών των μαθητών προς τους κατοίκους, καθ’ α, προκειμένου περί των συγκροτησασών την Αυτοκρατορίαν της Τραπεζούντος χωρών, έγραψα (παρ. 3). 

  
   Ο ελληνικός πληθυσμός του Βιλαετίου Σεβαστείας, ανήκων εις τον ιδιόρρυθμον ή ιδιότυπον κοινωνικόν σχηματισμόν (formation particulariste) και επιδιδόμενος αποκλειστικώς εις την γεωργίαν και τα αγροτικά έργα εν γένει, οικεί ανά την ύπαιθρον χώραν εν πυκνοτάτοις συνοικισμοίς, αποφεύγων τας πόλεις. Ομιλεί γλώσσαν αρχαϊκωτάτην ελληνικήν, προκαλών την κατάπληξιν δια την υπό πάσαν έννοιαν αντοχήν αυτού και την προσήλωσιν εις τα πάτρια (παρ. 4).

   Οι Κόλχοι (Μιγγρελοί), οικούντες εγκατεσπαρμένοι εν τοις Βιλαετίοις Κασταμονής, Τραπεζούντος, Σεβαστείας, προέρχονται εκ της παρακειμένης Κολχικής, εν η έζησαν και έδρασαν οι Πρωτοέλληνες, εξορμήσαντες ακολούθως επί την Μικράν Ασίαν και τας αντιπέραν ευρωπαϊκάς χώρας, ας ελληνικάς διέπλασαν. 
   Των συγγραφέων, ιστορικών, γεωγράφων και εθνογράφων, μη αμφισβητούντων την αλήθειαν ταύτην, αναγνωριζόντων δε, ότι οι Κόλχοι ανήκουσιν εις τον ελληνοφρυγικόν κλάδον της αρίας ομοφυλίας, πας ιδιαίτερος περί αυτών λόγος περιττεύει. 
   «Οι σημερινοί Κόλχοι», γράφει ο αείμνηστος Γάλλος κοινωνιολόγος E. Demolins (παρ. 5) εν τω περί Κολχίδος κεφαλαίω θαυμασίου αυτού έργου, «ενθυμίζουσι τους Πρωτοέλληνας, έχοντες και νυν, μετά τόσων αιώνων πάροδον, τα αυτά ήθη και έθιμα, την αυτήν συγκρότησιν, την αυτήν ανθρωπολογικήν μορφήν, κατορθώσαντες δε, παρά τας ποικίλας των βαρβάρων επιδρομάς και τας λαίλαπας, αίτινες διέσεισαν την Ανατολήν επί τρεις και ημίσειαν χιλιετηρίδας, να διασώσωσι το όνομα αυτών και την πάτριον γην».
   Οι Κόλχοι (Μιγγρελοί), προερχόμενοι εκ της Κολχικής, της κοιτίδος ταύτης των Πρωτοελλήνων, οικούσιν εν τη Διοικήσει Σεβαστείας, και δη εν τη επαρχία Καρανίτιδος (Χαφίκ) και τη επαρχία ΣΙάρων ή Σαγυλίου (Γιλδίζ Ηλή), εν τη Διοικήσει Κολωνίας, Μαυροκάστρου (Καρά Χισσάρ Σαρκί), και δη εν ταις επαρχίαις Μαυροκάστρου (Καρά Χισσάρ) και Νικοπόλεως (Σου σεϊρί), εν τη Διοικήσει Ευδοξιάδος (Τοκάτ).

………..

   Οι Ερυθίνοι (Κηζήλ Μπάσηδες) απαντώσι πολυπληθέστατοι, ανερχόμενοι εις 300.000 περίπου, ίσως δε και πλέον, καθ’ απάσας τας Διοικήσεις και τας υπ’ αυτάς Επαρχίας. Φερόμενοι ως Σχιίται εν ταις τουρκικαίς στατιστικαίς, κατανέμονται και καταριθμούνται εν αυτοίς, ως εμφαίνεται εκ των παρατιθεμένων δεδομένων υπό του Vital Cuinet εν τη Γεωγραφία αυτού (παρ. 6), γράψαντος επί τη βάσει των Τουρκικών Στατιστικών του 1888. 
   Μέχρι των αρχών του ΙΘ’ αιώνος ώκουν κυρίως, εν πολυπληθεστάτοις συνοικισμοίς, εν τη Διοικήσει Σεβαστείας, και δη περί την Τεφρικήν (Τεβρική ή Τεβριτζί), και εν τη Διοικήσει Μαυροκάστρου (Καρά Χισσάρ), συγκροτούντες προνιμιούχον επαρχίαν, απολαύουσαν ιδίων αυτονομιακών προνομίων και μη υποκειμένην εις στρατιωτικήν υπηρεσίαν μέχρι του 1890. 
   Και, εάν η Τεφρική (Τεβρικί) διέσωσε μέχρι ημών το όνομα του αυτονόμου και προνομιούχου διοικητικού συγκροτήματος Τεφρικιέ, η επαρχία Αλού Τζερά (Υψηλών Ερυθίνων) διέσωσε και διαλαλεί μέχρι ημών, ότι οι γηγενείς κάτοικοι οι απαρτίσαντες το εν λόγω διοικητικόν συγκρότημα εισίν οι Ερυθίνοι (Κηζήλ Μπάσηδες), οι γηγενείς Έλληνες εκείνοι, οίτινες επί Βυζαντινών, τοις Εικονοκλάσταις συνταχθέντες και την διδασκαλίαν των Παυλικανών ακολουθούντες, τούτου δ’ ένεκα καταδιωχθέντες αγρίως υπό των Ορθοδόξων, επικρατησάντων, αθρόοι υπό τους Έλληνας Βυζαντινούς στρατηγούς και αρχηγούς Χαρβέαν και Χρυσόχειρα προσέφυγον (παρ. 7) εις τον Εμίρην της Μελιτηνής, του σημερινού δηλαδή Βιλαετίου Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ, επανελθόντες βραδύτερον εις τας πατρίους χώρας και συγκροτήσαντες μετά του απομείναντος εν αυταίς μεγάλου όγκου του επιχωρίου ελληνικού πληθυσμού, του Αστάτου υπό των Βυζαντινών αποκληθέντος ως κυμαινομένου μεταξύ της Ορθοδοξίας και της Αιρέσεως, την Πολιτείαν, ούτως ειπείν, της Τεφρικής. 
   Από των υψωμάτων της Τεφρικής (Τεβρικί) και των Δαλάνδων (Δάρενδε, Τάραντα), των κειμένων εν ταις οροσειραίς, αφ’ ων πηγάζει ο Άλυς (Κηζήλ Ιρμάκ), δεινούς διεξήγαγον κατά των Αράβων αγώνας, διαστάντες προς αυτούς και μη λησμονήσαντες ότι, παρά τας διαφοράς αυτών τας δογματικάς προς τους άλλους Έλληνας, τους Ορθοδόξους, τας αυτάς είχον εθνικάς υποχρεώσεις, ει και πολλάκις συνεκρούσθησαν εν αιματηραίς μάχαις προς αυτούς, και δη επί Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου.
   Οι Ερυθινικοί πληθυσμοί, Αλ-Μπαϋλακάνι (Παυλικανοί) υπό των Αράβων ονομαζόμενοι, εκάλουν εαυτούς μεν Χριστιανούς, Έλληνας, τους δ’ Ορθοδόξους Ρωμαίους (Ρωμηούς). Είχον ονόματα γνησίως ελληνικά, εν οις τα Χαρβέας, Χρυσόχειρ, Αόρατος, Τυχιχός, Επαφρόδιτος κτλ. (παρ. 8), και εκάλουν προσευχάς, τας εκκλησίας αυτών, νοταρίους δε και συνεκδήμους τους ιερείς αυτών ή τους περί την ρύθμισιν των προσευχών ασχολουμένους. 
   Προς νότον της Αμασείας έκφυσις ορεινή του Οφλίμου όρους ονομάζεται Απταλ Δαγ (παρ. 9), δι’ ου μαρτυρείται, ότι εκεί ώκουν Άστατοι, δηλαδή Ερυθινικοί πληθυσμοί μη όντες μεν ακραιφνώς Ορθόδοξοι, αλλά μη όντες ουδέ φανερώς Παυλικανοί. 
   Παραδόξως, και σήμερον έτι, οι εκεί πολυπληθείς Ερυθίνοι ονομάζονται υπό των Τούρκων Απτάληδες (Άστατοι) και Τενεσούρηδες (δίθρησκοι) ως όντες κατά το φαινόμενον μεν Μουσουλμάνοι και ολιγώτερον αδιάλλακτοι των άλλων Ερυθίνων, πράγματι δε μη Μουσουλμάνοι. Και ονομάζονται Τενεσούρηδες, ως ονομάζονται ούτω και πολλοί των Κρυπτοχριστιανών.

………..

   Οι Αρμένιοι, ξένοι προς την χώραν, συνέρρευσαν εν αυτή ή φεύγοντες τους διωγμούς των Περσών και των Κούρδων ή, μετά την κατάληψιν της χώρας υπό των Τούρκων, ων η πρώτη εμφάνισις εγένετο τω 1397, κληθέντες υπ’αυτών προς δημιουργίαν αντιθέσεων και διαστάσεων μεταξύ Χριστιανών.  
   Μέχρι της πτώσεως της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντος η χώρα πάσα απήρτιζεν αναπόστατον τμήμα της Ελληνικής Αυτοκρατορίας ταύτης. Εις τον Βασιλέα Σενεχερείμ της Αρμενίας, κειμένης εκείθεν της Μικράς Ασίας, οι Βυζαντινοί κατά τον ΙΑ’ αιώνα διεπιστεύθησαν την άμυναν της πόλεως Σεβαστείας μετ’ άλλων οκτώ πόλεων, αναλαβόντες ούτοι την άμυναν της Αρμενίας, χώρας υποτελούς και υποκειμένης τη Βυζνατινή Αυτοκρατορία, και διεξαγαγόντες εκεί δεινούς αγώνας προς τους Σελτζούκους Τούρκους, εξορμήσαντες δια της Αρμενίας επί την Μικράν Ασίαν. 
   Οι Έλληνες, δυσπιστούντες προς τους Αρμενίους, μετεκίνησαν προσωρινώς αυτούς εκ της περί την πόλιν Μους ορεινής χώρας και εγκατέστησαν τας Αρχάς της δοκιμαζομένης Αρμενίας, υποτελούς και συμμάχου, εν τη σημερινή Διοικήσει Σεβαστείας. 
   Μετά μικρόν οι Βυζαντινοί, πανταχόθεν απειλούμενοι, αγωνιζόμενοι προς Τούρκους, Άραβας, Σλαύους, απεχώρησαν της Αρμενίας, εντοπίζοντες την άμυναν εν Μικρά Ασία. Πλην, παρά την γενναίαν αντίστασιν, ην αντέταξεν ο γενναίος Αυτοκράτωρ Ρωμανός Β΄ ο Διογένης, οι Σελτζούκοι Τούρκοι, κύριοι γενόμενοι της Αρμενίας, εισέβαλλον εις την Μικράν Ασίαν, καταλαμβάνοντες άπαν το ανατολικόν τμήμα της ελληνικής ταύτης χερσονήσου, και εισέρρεον επί την Μεσοποταμίαν. 
   Αι φοβεραί αύται καταστροφαί επήρχοντο μεταξύ των ετών 1063-1075 επί Αλπ-Αρσλάν, ανεψιού και διαδόχου του Σελτζούκου Ηγεμόνος Τογρούλ Βέη. Κατά ταύτα ου μόνον η εν τη Διοικήσει Σεβαστείας εγκατάστασις ή μάλλον μετακίνησις των Αρμενίων απετέλεσε μέτρον στρατιωτικόν, γεννηθέν και επιβληθέν υπό των Βυζαντινών, αλλά και δεν εγένετο μακρά, επελθόντων μετά μικρόν των Τούρκων.

   Οι κατά την έναρξιν των ελληνοτουρκικών αγώνων εν τη Διοικήσει Σεβαστείας διασωθέντες Αρμένιοι ή εξισλαμίσθησαν μετά την επιδρομήν των Σελτζούκων Τούρκων ή εγκατέλειψαν τας προσωρινάς εγκαταστάσεις αυτών φεύγοντες προς τον Αντίταυρον και τον Ταύρον, όπου οι Έλληνες Ακρίται και Απελάται δεινούς διεξήγον αγώνας, προμαχούντες βωμών και εστιών. 
   Οι γηγενείς όμως Έλληνες, έχοντες αμυντήρια και ορμητήρια τα όρη αυτών, ατάρβητοι εξηκολούθησαν τον αγώνα, μεγάλα και θαυμαστά διαπράττοντες, διεξάγοντες απαραμίλλους επικούς αγώνας, ους απηθανάτισε το Εθνικόν Έπος των νεωτέρων Ελλήνων. 

   Οι προσωρινώς εγκαταστάντες εν τω θέματι Σεβαστείας Αρμένιοι εξέλειψαν, αλλά βραδύτερον, πολύ βραδύτερον, από του 1608 και εντεύθεν, διωγμοί απαίσιοι εν Περσία και εν Καρδουχία ηνάγκασαν πολλούς Αρμενίους να καταφύγωσιν εις το Βιλαέτιον της Σεβαστείας και άλλους αυτών εις Κιλικίαν, εις το Βιλαέτιον Προύσης, εις την Διοίκησιν Νικομηδείας, εις την Θράκην. 
   Τοιαύτη η αιτία και η αφορμή της εν τω Βιλαετίω Σεβαστείας εγκαταστάσεως των Αρμενίων.

………..

   Οι Τούρκοι, Οθωμανοί οι πλείστοι, πολλοί δε αυτών Κρυπτοχριστιανοί (παρ. 10) οικούσιν εν ταις πόλεσι, τοις λιμέσι, ταις κωμοπόλεσι και τοις μεγάλοις κέντροις, συγκροτούντες αποκλειστικώς τον πολυπληθή υπαλληλικόν και στρατιωτικόν πληθυσμόν, ξένον, ως επί το πολύ, προς την χώραν.


ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1)Ludovic de Contenson, “Chretiens et Musulmans”, Paris, 1901.
2)Μηνά Χαμουδοπούλου, «Γεωγραφία» (τεύχος 5 περί Μικράς Ασίας), εν Κωνσταντινουπόλει 1882.
3)Γ. Κ. Σκαλιέρη, «Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντος», εν Αθήναις, 1921.
4)Vital Cuinet, “Turquie d’Asie”, V. Fontanier, “Voyages en Orient”, E. Reclus, “Nouvelle Geographie Universelle” etc.
5)E. Demolins, “Comment la route cree le type social”.
6)Vital Cuinet, “Turqie d’Asie”, tome I, page 618.
7)J. Laurent, “L’Armenie”, page 251.
8)Laurent, “L’Armenie”, page 249.
9)Richard Kiepert, “Karte von Kleinasien, pl. BIV.
10)Μ. Σεμσεδδίν, «Χηραφατάν Χακηκατά», Εν Κωνσταντινουπόλει 1915.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου