Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2011

Αλησάρ


   Περίπου 20 χιλιόμετρα ανατολικά της Νικόπολης βρίσκεται το χωριό Αλησάρ. Στα ανατολικά συνορεύει με το Φέϊλερε, στα βορειοανατολικά με την Έσολα, στα δυτικά με το Ισπαχή-μαχαλεσί, στα βόρεια με την Τρουπτσή και στα νότια με το τουρκοχώρι Σάϊ-μουχάλ.
   Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το χωριό στα παλαιότερα χρόνια βρισκόταν απέναντι από το σημερινό, στις τοποθεσίες Γιας-τεπέ και Τσαμλή-κιράν. Επειδή, όπως έλεγαν οι γεροντότεροι, το παλιό χωριό καταστράφηκε από πυρκαγιά, μεταφέρθηκαν στη σημερινή τοποθεσία.





   Σύμφωνα με μια εκδοχή, το όνομα Αλησάρ σημαίνει στα αράβικα «μεγάλη πόλη» και το ονόμασαν έτσι επειδή ήταν το μεγαλύτερο χωριό στην περιοχή.
   Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, πήρε το όνομα ενός θαλαμηπόλου του Μωάμεθ του Πορθητή, που λεγόταν Αλησάρ. Όταν κατά το 1473, ο Μωάμεθ διέταξε το στρατηγό Ουνελίκ να καταλάβει τη Νικόπολη, αυτός στρατοπέδευσε στην πεδιάδα βορειοανατολικά του χωριού. Όταν μια μέρα βγήκαν για κυνήγι ο στρατηγός μαζί με τον Αλησάρ, ο δεύτερος είδε την περιοχή, του άρεσε, ζήτησε να του παραχωρηθεί για να εγκατασταθεί εκεί και έτσι πήρε το όνομά του.



   Από τους παλαιότερους κατοίκους ήταν οι Τεμεκιουνιδαίοι. Μάλιστα σε ένα δοκάρι σπιτιού τους που γκρέμισαν οι Τούρκοι, βρήκαν χαραγμένη τη χρονολογία 1200 με την αραβική αρίθμηση.
   Κατά το 1300 εγκαταστάθηκαν οι Σεμερτζιδαίοι και κατά το 1400 οι Γιαρματζιδαίοι. Περίπου το 1500 ήρθαν οι Τσοτσοπουλαίοι και το 1760 οι Καλαϊτζόγλου.
   Τα επόμενα χρόνια ήρθαν κι άλλοι Έλληνες, όπως οι Αϊδιναίοι από την περιφέρεια Αϊδινίου και ο Κυριάκος Γανωτίδης από την περιφέρεια Αργυρούπολης (ο αδερφός του εγκαταστάθηκε στην Τάμζαρα).
   Ο Γανωτίδης ήταν μυλωνάς και γανωτής και επειδή κατόρθωσε να επιδιορθώσει το μύλο ενός μπέη, αυτός του παραχώρησε 250 στρέμματα στην περιοχή που ζούσαν οι Τσοτσοπουλαίοι (τότε Αράπογλου) και εγκαταστάθηκε εκεί ασκώντας το επάγγελμα του γανωτή. Από εκεί και το όνομά του Καλαϊτζόγλου – Γανωτίδης.
   Εκτός από την Αργυρούπολη, στο Αλησάρ ήρθαν Έλληνες και από άλλες περιοχές, Ερζερούμ, Τόρουλ, Τοκάτη, χωρίς να είναι γνωστές οι χρονολογίες εγκατάστασης.




   Το Αλησάρ είχε 120 οικογένειες με περίπου 480 άτομα.
   Η παλαιότερη εκκλησία, της Υπαπαντής του Σωτήρος, ήταν υπόγεια σαν κατακόμβη στη θέση Κιρμάν-πουγαρί και Σαλ-κιουτιουγί, όπως ήταν οι περισσότερες εκκλησίες της Γαράσαρης στα δύσκολα χρόνια της δουλείας και των διώξεων των χριστιανών. Μέσα στο υπόγειο μαζεύονταν νερά και έτσι, αφού κατέβαιναν δέκα πέτρινα σκαλοπάτια οι πιστοί, στέκονταν πάνω σε πέτρες και παρακολουθούσαν τη λειτουργία.
   Μετά από αρκετά χρόνια η εκκλησία αυτή μεταφέρθηκε πρώτα στην περιοχή μεταξύ Παπαδοπουλαίων και Χάϊτα και αργότερα, το 1832 όπως φαινόταν σε εντοιχισμένη πλάκα στην είσοδο, μεταφέρθηκε σε νέο ναό που ανεγέρθηκε σε οικόπεδο που δώρισαν οι Τσοτσοπουλαίοι.

   Η δεύτερη εκκλησία, της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, χτίστηκε μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο, το 1890 και πανηγύριζε στις 14 Σεπτεμβρίου, με συμμετοχή κατοίκων και από τα γύρω χωριά.

   Τα τελευταία χρόνια πριν την ανταλλαγή, οι τουρκόφωνοι αλλά πολύ θρήσκοι κάτοικοι του Αλησάρ, απέκτησαν και την Αγία Τριάδα που άρχισε να χτίζεται το 1908 και ολοκληρώθηκε το 1911. Ήταν από πελεκητή πέτρα, με πέντε τρούλους στο θόλο που στηρίζονταν σε τέσσερις στύλους, με Νάρθηκα, κύριο Ναό, Άγιο Βήμα και γυναικωνίτη.
   Το σχέδιο της Αγίας Τριάδας έγινε από τον ονομαστό αρχιτέκτονα της Νικόπολης Ευθύμιο Χατζή Ελευθερίου Νιζαμτζίδη ή Ελευθεριάδη και η εκτέλεση ανατέθηκε στον άριστο εμπειροτέχνη Σάββα Ταμαμίδη.
   Η συνολική δαπάνη ανήλθε σε 800 χρυσές λίρες, που μαζεύτηκαν από εισφορές των ξενιτεμένων, εράνους των περιοίκων και δωρεές των κατοίκων. Μεγάλη ήταν η συμβολή του Χρήστου Τσοτσόπουλου, ο οποίος πρόσφερε δωρεάν το οικόπεδο για να χτιστεί η Αγία Τριάδα και εργάστηκε προσωπικά μέχρι να αποπερατωθεί.

   Μέσα και γύρω από το χωριό υπήρχαν διάφορα παρεκκλήσια. Του Αγίου Δημητρίου σε ένα βραχώδη λόφο στη συνοικία των Θεοχαρίδηδων, του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Γρηγορίου, των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, των Αγίων Αναργύρων, των Αγίων Πάντων και της Υπαπαντής.

   Κατά τα τελευταία χρόνια ιερείς στο χωριό διετέλεσαν οι Ηλίας Παπαδόπουλος, Ελευθέριος Κιρμανίδης, Γεώργιος Ορφανίδης από την Τρουπτσή και ο Παναγιώτης Εμμανουηλίδης από το Φέϊλερε. 





   Στο χωριό υπήρχαν δύο μονώροφα πετρόκτιστα σχολεία, η Κεντρική Σχολή και το Νηπιαγωγείο. Η Κεντρική Σχολή βρισκόταν δίπλα στην εκκλησία της Υπαπαντής και εκεί πήγαιναν όλοι οι μαθητές στην εαρινή περίοδο. Στο Νηπιαγωγείο, που ήταν μεταξύ των απομακρυσμένων συνοικιών, πήγαιναν το χειμώνα μόνο οι μικροί μαθητές εκείνων των περιοχών.

   Μετά το 1870 και στα δύο σχολεία δίδαξαν οι εξής:
1)Ιερέας Αδάμ Αλεξιάδης από το Ισπαχή-μαχαλεσί. Δίδασκε τον οκτώηχο (1870-1877).
2)Χαράλαμπος Στρουθόπουλος από την Τρουπτσή. Κι αυτός δίδασκε τον οκτώηχο (1877-1879).
3)Ιερέας Ελευθέριος Κιρμανίδης από το Αλησάρ. Θρησκευτικά και οκτώηχο (1879-1891).
4)Παναγιώτης από το Τσαγράκ. Στην εποχή του εισήλθαν στο σχολείο τα αναγνωστικά βιβλία και χτίστηκε η Κεντρική Σχολή. Αυτός στο σχολείο μιλούσε μόνο ελληνικά. (1891-1895).
5)Αβραάμ Κωνσταντινίδης από το Αλησάρ. Δίδαξε από το 1895 και μετά.
6)Συμεών Παπαδόπουλος από το Αλησάρ (1895-1896).
7)Ιερέας Κωνσταντίνος από το Καρακεβεζήτ (1904-1905).
8)Χρήστος Βαλαβάνης από την Τρουπτσή (1905-1906).
9)Νικόλαος Βασιλειάδης από τα Αλούτζια (1906-1907).
10)Ελευθέριος Γαλεάδης από τη Μπάλτζανα (1907-1908).
11)Ευστάθιος Ιωάννου από το Αλησάρ (1908-1909).
12)Θεόδωρος Παπαδόπουλος από το Αλησάρ (1910-1911).
13)Άννα Εμινίδου από το Αλησάρ.
14)Κυριάκος Γανωτίδης από το Αλησάρ (1908-1909).
15)Χαράλαμπος Κιρμανίδης από το Αλησάρ.
16)Ιωάννης Τεμεκιουνίδης από το Αλησάρ (1912-1913).
17)Σταύρος Κωνσταντινίδης από το Αλησάρ (1912-1913).
18)Νικόλαος Ορφανίδης από την Τρουπτσή (1911-1912).

   Τα έξοδα λειτουργίας των εκκλησιών και των σχολείων, προέρχονταν από το εισόδημα της κοινής τους περιουσίας 50 στρεμμάτων γης και από τις προσφορές των πιστών στις γιορτές και στις λειτουργίες.




   Πριν κατασκευαστεί ο δημόσιος δρόμος Νικόπολης-Αλούτζαρας μέσω της Μπάλτζανας, υπήρχε ο παλιός δρόμος όπου οι Σεμερτζιδαίοι έχτισαν χάνια δίπλα στη γέφυρα του ποταμού Λύκου, για να εξυπηρετούν τους ταξιδιώτες.
   Δυτικά του χωριού υπάρχει ένας λόφος ύψους περίπου 800 μ., με αγριοφουντουκιές, το Πιουγιούκ-τσαχίλ.
   Μέσα από το χωριό περνάει ένας παραπόταμος του Λύκου και σ’ αυτόν ήταν οι υδρόμυλοι. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία και λιγότερο με τη μελισσοκομία, την οικιακή βιοτεχνία και το επάγγελμα του αγωγιάτη.




   Κατά τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τις επιστρατεύσεις, τις υποχρεωτικές αγγαρείες και τις επιδρομές Τούρκων προσφύγων από τις περιοχές που είχαν καταλάβει οι Ρώσοι, άρχισε να επικρατεί στην περιοχή του Αλησάρ πείνα και εξαθλίωση. 
   Στις 12 Ιουλίου 1917 ήρθε διαταγή να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους οι κάτοικοι, γιατί θα εκτοπιστούν. Έτσι, μαζί με κατοίκους από τη Χάχαβλα, το Ισπαχή-μαχαλεσί, το Φέϊλερε, την Έσολα και το Γαλατζούχ, άφησαν τα χωριά τους και ξεκίνησαν πορεία προς Νικόπολη, Κοϊλά-χισάρ, Νεοκαισάρεια, Τοκάτη, Υοσγάτη και μετά από 90 μέρες έφτασαν οι περισσότεροι στο Τσάγγιρι της Κασταμονής. Στο δρόμο έχασαν τη ζωή τους από την ταλαιπωρία 62 άτομα.
   Μία ομάδα από 20 οικογένειες, από την Τοκάτη οδηγήθηκε μέσω Αμάσειας και Κάβζας στο Βεζίρ-κιοπρού.
   Τρεις οικογένειες εξορίστηκαν από εκεί για δεύτερη φορά στη Μαλάτεια, Ντιγιαρμπακίρ και Χαρπούτ και τελικά ήρθαν στην Ελλάδα με την ανταλλαγή μέσω Βυρηττού.
   Οι υπόλοιποι στο Τσάγγιρι και στο Βεζίρ-κιοπρού έμειναν περίπου δύο χρόνια και μετά την ανακωχή της 30ης Οκτωβρίου 1918, τους επετράπη να γυρίσουν στα χωριά τους.
   Περίπου στα μέσα Απριλίου 1919 έφτασαν στο Αλησάρ όπου βρήκαν καταρημαγμένα τα σπίτια και τις περιουσίες τους.
   Μετά την ανταλλαγή οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν στην Καβάλα, όπου υπήρχαν από παλιά συγγενείς τους, άλλοι στις Κορυφές, στη Δράμα, την Ξάνθη, τις Σέρρες, το Σιδηρόκαστρο, τη Θεσσαλονίκη και μερικοί στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.


8 σχόλια:

  1. Mr Asarcıklı historical name Alişar get used to name Alişir

    Alişir cousin of Mengücek Fahrettin behramşah


    Behramşah ,conquered the Turkish commander In 1174 Şebinkarahisar Pontous

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Yucel bey, tessekur ederim.
    We had the traditional information that Alisor came in Sebinkarahisar in 1473. Thank you for the new historical information.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Γεια σας,

    Στο άρθρο για την Αλησαρ υπάρχει μια αναφορά στον αρχιτέκτονα Ευθύμιο Χατζη Ελευθεριου Νιζαμτζιδη η Ελευθεριαδη. Ο Ευθυμιος ήταν ο προπαππος μου και θα χαιρομουνα να μάθω περισσότερα για αυτόν. ξέρω απο την γιαγια μου Ελένη Σιδηροπουλου ότι έπαθε συγκοπη όταν έγινε η σφαγή των Αρμενίων.
    Ελένη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αν μπορειται βρειται κατι για τους Τσοτσοπουλαιους...Σ'ευχαριστω πολυ! ! !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ευθύμιος Νιζαμτζίδης ή Ελευθεριάδης, ο ονομαστός Ουστά-πασή/αρχιτέκτονας της Νικόπολης. Δυστυχώς δεν έχουμε πολλές πληροφορίες. Μόνο ότι ήρθε στη Νικόπολη περίπου το 1875, μάλλον από την Αργυρούπολη. Σχεδόν όλα τα μεγάλα τεμένη, εκκλησίες, γέφυρες, σχολεία, κρατικά κτίρια κλπ που έγιναν με πελεκητή πέτρα εκείνη την εποχή, είχαν την υπογραφή του.
    Από τα αρχεία προκύπτει ότι οι απόγονοί του εγκαταστάθηκαν στο Νεό Πετρίτσι Σερρών. Εκεί έχουμε τους εξής απογραφέντες:
    Ελευθεριάδου Σόνα ή Σουσάνα ή Σοφία του Ευθυμίου, το γένος Δημ. Κωστάνογλου, από τη Νικόπολη. (Ίσως γυναίκα του αρχιτέκτονα Ευθυμίου).
    Ελευθεριάδου Μαρία του Ευθυμίου , το γένος Ευθυμίου Ελευθεριάδη, από τη Νικόπολη. (Ίσως κόρη του αρχιτέκτονα).
    Ελευθεριάδου Ελισσάβετ του Ευθυμίου , το γένος Ευθυμίου Ελευθεριάδη, από τη Νικόπολη (ίσως κόρη του αρχιτέκτονα).
    Ελευθεριάδης Ιωάννης του Σάββα, από τη Νικόπολη. (Ίσως αδερφός ή ανεψιός του αρχιτέκτονα).
    Χατζή Ελευθεριάδου Ανάστα του Ευθυμίου, το γένος Ευθύμιου Χατζή Ελευθεριάδη, από τη Νικόπολη. (ίσως κόρη του αρχιτέκτονα).
    Νιζαμζίδου Ελπίδα ή Σελβίρα του Ιωάννη, το γένος Νικολάου Υφαντίδη από τη Νικόπολη. (Μάλλον γυναίκα του ανωτέρω Ιωάννη, η οποία όμως δηλώνει το παλιό επίθετο της οικογένειας, δηλαδή Νιζαμζίδη!!).

    Στο Νέο Πετρίτσι απογράφηκε και η Ελευθεριάδου Αμαλία του Βασιλείου, με προέλευση την Κωνσταντινούπολη, χωρίς να ξέρουμε αν έχει σχέση με την οικογένεια και ποια είναι αυτή η σχέση (νύφη ή κόρη αδερφού ή γιου ή ανεψιού του αρχιτέκτονα).

    Επίσης υπάρχουν άλλοι τρεις Ελευθεριάδηδες από τη Νικόπολη, που εγκαταστάθηκαν πρώτα στο Αμμόβουνο Ορεστιάδας, χωρίς να ξέρουμε την τελική κατάληξή τους και αν είχαν σχέση με την οικογένεια του αρχιτέκτονα:
    Ελευθεριάδης Μιχαήλ του Παναγιώτη, από τη Νικόπολη.
    Ελευθεριάδου Μαρία του Παναγιώτη από τη Νικόπολη.
    Ελευθεριάδης Γεώργιος του Παναγιώτη από τη Νικόπολη.

    Αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον τις πληροφορίες που θα μπορέσεις να συγκεντρώσεις και να διασταυρώσεις κι εσύ, για να προσθέσουμε ψηφίδες στο παζλ της οικογένειας του μεγάλου αρχιτέκτονα της Γαράσαρης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Για την οικογένεια των Τσοτσόπουλων από το Αλισάρ, ή Τσοτσόγλου όπως λέγονταν στην πατρίδα, δεν έχουμε άλλες πληροφορίες εκτός από αυτές που αναφέρονται στο ποστ (δηλαδή για τη δωρεά του οικοπέδου και τη βοήθειά τους για να χτιστεί η εκκλησία). Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στις Κορυφές Καβάλας και απογράφηκαν ως εξής:

    Τσοτσόγλου Χαράλαμπος του Χρήστου, από το Αλισάρ.
    Τσοτσόγλου Σωτήρα σύζυγος του Χαράλαμπου, από το Αλισάρ.
    Τσοτσόγλου Χρήστος του Συμεών, από το Αλισάρ.
    Τσοτσόγλου Ανέστης του Λαζάρου, από το Αλισάρ.
    Τσοτσόγλου Δέσποινα, σύζυγος του Λαζάρου, από το Αλισάρ, το γένος Ελευθερίου Αϊδινίδη (επίσης από το Αλισάρ).
    Τσοτσόγλου ή Αβραμίδης Σταύρος του Ηλία, με προέλευση από την Πάφρα, αλλά καταγωγή από το Αλισάρ.
    Τσοτσόγλου ή Αβραμίδης Πλατής του Ηλία, με προέλευση από την Πάφρα, αλλά καταγωγή από το Αλισάρ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Merhaba, BENİM ADIM: VEYSEL KARAÇELİK ben alişarlıyım sizle irtibata nasıl geçebiliriz... 1982 yılında sava eminidis isminde eski alişarlı birisi gelmişti. alişardan gittiğinde 20 yaşında imiş fakat kendisindEn haber alamıyoruz.. kendisi eminon değirmen' in sahipleriymiş. kendisi geldiğinde alişar köyündeki bir çok kişiyi tanıyordu. fakat irtibatımız kesildi. kara_celik_samet@hotmail.com e. mail'den bana ulaşabilirsiniz...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. για τους χριστιανους της αλουτζερας μπορειτε να μας δωσετε καποιες πληροφοριες

    ΑπάντησηΔιαγραφή