Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Κυριακή, 7 Απριλίου 2013

Οικογένειες του Ασαρτζούχ Νικοπόλεως




Το Ασαρτζούχ είναι ένας από τους οικισμούς της περιοχής Νικοπόλεως που είχε γηγενή πληθυσμό. Το εντοπίζουμε σε οθωμανικούς χάρτες του 15ου αιώνα με το όνομα Hisarcik, δηλαδή «μικρό κάστρο» ενώ μέχρι τώρα δεσπόζει πάνω από τα χωριό σε υψόμετρο 2.000 μέτρων η βραχώδης κορυφή Ασάρ-καγιά (προφανώς προέρχεται από το όνομα Hisar-kaya, δηλαδή «καστρόβραχος») με σπηλιές στη βάση της που τις χρησιμοποιούσαν για καταφύγια οι πρόγονοί μας μέχρι την ανταλλαγή και ίχνη παλαιότερης οχύρωσης. Λαμβάνοντας υπόψη της γενική τοπογραφία της περιοχής, είναι απόλυτα φυσιολογικό να υπήρχε ένα μικρό κάστρο κάστρο εκεί, ελέγχοντας τη μόνη ορεινή διάβαση που οδηγούσε μέσω της οροσειράς του Παρυάδρη (Εγρήπελ) από τη Νικόπολη στην Κερασούντα.



Στον ορεινό όγκο που περικλείει το χωριό, υπήρχαν μεταλλεία αργύρου και χρυσού, των οποίων η εκμετάλλευση γινόταν με παραδοσιακό τρόπο, μέχρι την έλευση της αγγλικής εταιρείας Asia Minor που ανέλαβε την εντατική εκμετάλλευσή τους μετά τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι τις αρχές του 20ου. Λίγο νοτιότερα υπήρχαν τα ορυχεία στυπτηρίας που λειτουργούσαν από τη βυζαντινή εποχή και συνέχισαν μέχρι και τα τελευταία χρόνια πριν την ανταλλαγή. Ακριβώς λόγω αυτής της οικονομικής δραστηριότητας, αυτοί οι οικισμοί βόρεια της Νικόπολης (στο τόξο από Κόρατζα, Στρεφή, Εσκήκιοϊ, Κάλτζασα, Λίτζασα, Ασαρτζούχ, Καταχώρ, Κεϊλίκ, Κοϊνούκ, Αγούτερε, Αλούτζε, Χατζήκιοϊ, Έσκιονε, μέχρι Σουπάχ) απέκτησαν προνόμια μετά την οθωμανική κατάκτηση με απαλλαγές φορολογίας, παιδομαζώματος και στράτευσης/αγγαρείας και δικαίωμα κατοίκησης από χριστιανούς, χωρίς εξισλαμισμούς, όπως συνέβη σε άλλους οικισμούς της περιοχής.


Το Ασαρτζούχ εμφανίζεται στα αυτοκρατορικά φορολογικά κατάστιχα του 1520, με αποκλειστικά χριστιανικό πληθυσμό και 23 επικεφαλής οικογενειών.

Πριν την ανταλλαγή εντοπίζουμε πέντε-έξι μεγάλες οικογένειες και αρκετές μικρότερες, οι οποίες προφανώς είναι συγγενικές, αλλά δεν είναι μέχρι τώρα δυνατόν να διασταυρώσουμε τους συγγενικούς δεσμούς.


Οικογένεια Κοντελάντων-Σαμλογλάντων
(Σαμλόγλου. Σαμλίδης, Κοντελίδης, Κονδυλίδης, Φωτιάδης, Ασμάνογλου, Ασμανίδης)

Η συνοικία τους ήταν η νοτιότερη του χωριού προς τη Νικόπολη. Η αρχική οικογένεια πρέπει να ήταν οι Σαμλόγλου και παρακλάδια τους οι Κοντελάντ’, Ασμανάντ’ και τελευταία οι Φωτιάδηδες.
Πριν την ανταλλαγή οι Σαμλογλάντ’ ήταν μοιρασμένοι σε οκτώ οικίες στη συνοικία τους και σε άλλες δύο στο κέντρο του χωριού (συνοικία Κελέντων).
Επίσης στη συνοικία Κοντελί-Σαμλογλάντων είχε μία οικία η οικογένεια Φωτιάδη και μία οικία η οικογένεια Κοντελίδη, η οποία επίσης διαχειριζόταν ένα χάνι στην ίδια συνοικία, μαζί με το μοναδικό Ασμανίδη που είχε μείνει στο χωριό, αφού οι υπόλοιποι Ασμάνογλου/Ασμανάντ είχαν μεταναστεύσει λίγο μετά το 1880 στο Μετζικέρτ του Καρς και τα περισσότερα οικήματά τους τα αγόρασε η αγγλική εταιρεία του χρυσωρυχείου. 
Στην Ελλάδα οι Ασμανάντ’ ήρθαν στην Ελασσόνα, στην Ολυμπιάδα και στην Πυλαία Έβρου, οι Φωτιάδηδες στο Δοξάτο Δράμας, οι Κοντελάντ’ στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας και οι Σαμλογλάντ’ στο Άλωρο Αριδαίας, στο Ριζάρι Έδεσσας, στη Βεγόρα Φλώρινας και στο Δοξάτο Δράμας.

Οικογένεια Μανουηλάντων
(Εμμανουηλίδης)

Μεγάλη οικογένεια με 8-9 οικίες στην κεντρική συνοικία και έναν υδρόμυλο.
Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στα Κασσιτερά Ροδόπης, στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας, στα Κύργια Δράμας, στο Άλωρο Αριδαίας, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη.


Οικογένεια Τζανάντων-Πετράντων
(Τζανός, Πετρίδης, Τζανίδης, Τασιάς, Τασιάδης, Τασίδης)

Αρχική οικογένεια οι Τζανοί Πετράντ’ με τη δική τους ομώνυμη συνοικία.
Από τους Πετράντ’ έμεινε μία οικογένεια με μία οικία στη συνοικία τους ενώ άλλες τρεις οικογένειες μετακινήθηκαν στην κεντρική συνοικία με τρεις οικίες και ένα μύλο. ‘Άλλη μία οικογένεια μετοίκησε στο Μετζιγκέρτ του Καρς. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στο Σκοπό Καβάλας, στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας και στα Κασσιτερά Ροδόπης.


Οι Τασιάντ’ (από το τουρκικό «τας» που σημαίνει πέτρα – Πετράντ’) είχαν μετακινηθεί στη βορειότερη συνοικία Ουλού-πουκί, όπου είχαν τέσσερις κατοικίες. Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας, στο Σκοπό Καβάλας και στη Λεύκη Καβάλας.


Οι Τζανάντ’ είχαν δύο οικίες στην κεντρική συνοικία και ένα χάνι στον κεντρικό δρόμο, ενώ μερικοί μετοίκησαν στη Λίτζασα και αργότερα στο Κιράτζ. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στην Ευκαρπία Κιλκίς, στα Κασσιτερά Ροδόπης και στα Άνω Πορρόϊα Σερρών.


 Οικογένεια Ιορδανάντων

Η κεντρική συνοικία είχε το όνομά τους, Κελέντων-Ιορδανάντων. Είχαν οκτώ οικίες εκεί, δύο μύλους και ένα χάνι. Ιορδανάντ’ έμεναν και σε δύο οικίες στη συνοικία Τζανάντων, όπου είχαν άλλο ένα χάνι.
Στην Ελλάδα ήρθαν στο Δοξάτο Δράμας και στη Θέρμη Θεσσαλονίκης.


Οικογένεια Ζαπαλάντων
(Ζαπάλογλου, Ζαπίδης, Υψηλόπουλος)

Οι Ζαπαλάντ’ καταγράφονται ως Ζαπάλογλου και μετά πήραν τα ονόματα Ζαπίδης και Υψηλόπουλος. Κατοικούσαν σε δέκα οικίες στην κεντρική συνοικία.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα, στο Σκοπό και στην Καβάλα.

Οικογένεια Ζεϊτάντων
(Ζεϊτόγλου, Ζεϊτίδης)

Είχαν οκτώ οικίες και ένα μύλο στην κεντρική συνοικία.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα, στο Σκοπό και στο Κρυονέρι Καβάλας. Επίσης δύο οικογένειες μετοίκησαν στη Ρωσία και στην Αμερική.

Οικογένεια Πιρί Τσαβούς
(Πιρίτσαους, Πιρίτσαλης)

Οι Πιριτσαουσάντ’ είχαν δύο κατοικίες στην κεντρική συνοικία και οι Πιριτσαλάντ΄ δύο κατοικίες στο Ουλού-πουκι.
Στην Ελλάδα ήρθαν στο Καρυοχώρι Πτολεμαΐδας και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.


Οικογένεια Δαβιδάντων (Τογουτάντων)
(Δαβίδης)

Έμεναν σε δύο οικίες στη δική τους συνοικία (Δογουτάντων ή Τογτάντων) και είχαν ένα τριόροφο χάνι στη συνοικία Τζανάντων.
Στην Ελλάδα ήρθαν στο Δοξάτο Δράμας και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Οικογένεια Καλτζάντων
(Κάλτζας)

Είχαν τέσσερις οικίες και ένα χάνι στην κεντρική συνοικία.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Οικογένεια Σιδηράντων
(Σιδηρόπουλος, Σιδηράτος, Τεμιρτζής, Δεμιρτζόγλου, Δεμερτζόγλου)

Από τους Τεμιρτζάντ’ οι Σιδηρόπουλοι είχαν τρεις οικίες και ένα χάνι στην κεντρική συνοικία, ενώ το παρακλάδι των Σιδηράτων μετοίκησε γύρω στο 1885 στο Κονάκ.
Στην Ελλάδα οι Σιδηρόπουλοι ήρθαν στο Κρυονέρι Καβάλας, στο Ριζάρι Έδεσσας και στο Κοκκινόχωμα Καβάλας, ενώ οι Σιδηράτοι στο Σκοπό και στον Αμυγδαλεώνα.

Οικογένεια Σεμερτζάντων
(Σεμερτζής, Σεμερτζόγλου, Σεμερτζίδης, Σομπές, Σομπέσογλου)

Είχαν τέσσερις οικίες στην κεντρική συνοικία.
Στην Ελλάδα ήρθαν στα Κύργια Δράμας και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας. Μια οικογένεια μετοίκησε στη Ρωσία.


Οικογένεια Χάλου

Έμεναν στη συνοικία που είχε το όνομά τους (Χέλου ή Χάλου). Στην περιοχή αυτή έστησε η αγγλική εταιρεία όλες τις εγκαταστάσεις της.
Στην Ελλάδα η οικογένεια Χάλου ήρθε στο Λευκώνα Σερρών.

Οικογένεια Στεφανάντων
(Στεφανίδης-Παπαδόπουλος)

Έμεναν σε μια οικία στην κεντρική συνοικία. Προφανώς ήταν κομμάτι κάποιας άλλης οικογένειας, αλλά δε μπορούμε να το διασταυρώσουμε. Το όνομα Στεφανίδης το άλλαξαν σε Παπαδόπουλος και εγκαταστάθηκαν στο Ριζάρι Έδεσσας.

Οικογένεια Μουχαηλάντων-Γαρατζάντων
(Μουχαήλογλου, Μιχαήλογλου, Μιχαηλίδης, Γαρατζάς, Καρατζάς, Μαυρίδης, Μουρατίδης)

Είχαν τρεις οικίες στην κεντρική συνοικία.
Στην Ελλάδα οι Μιχαηλάντ’ ήρθαν στα Κύργια Δράμας, οι Γαρατζάντ’ στα Κύργια και στην Αμερική, οι Μουρατάντ’ στα Κύργια και στον Αμυγδαλεώνα.

Οικογένεια Κεραμίδα

Μία οικία στην κεντρική συνοικία. Στην Ελλάδα ήρθαν στη Σκύδρα Πέλλας.




Η Επιτροπή Νικοπόλεως και Κολωνίας στο βιβλίο της του 1964, μας δίνει τα ονόματα και μερικών ακόμη οικογενειών, για τις οποίες δεν υπάρχουν διασταυρώσεις πληροφοριών. 
Είναι η οικογένεια του Γεωργίου Καρκάλ (δεν έχουμε άλλα στοιχεία), του Ιάκωβου Κοσμίδη (ξέρουμε ότι ήταν γαμπρός από το Καταχώρ και είχε μια οικία στην κεντρική συνοικία), του Αναστάσιου Παρτάλ (δεν έχουμε άλλα στοιχεία), του Ισαάκ Τερτζιμέν του Ευθυμίου (δεν έχουμε άλλα στοιχεία, ίσως να πρόκειται για μέλος της οικογένειας των Τερμιτζάντων) και τρεις οικογένειες με το όνομα Τσανοσίδης που εγκαταστάθηκαν στο Ριζάρι (ίσως να είναι μέλη των Τζανάντων ή μέτοικοι από τη Λίτσασα).

Εκτός αυτών, στα αρχεία των Εκτιμητικών Επιτροπών περιουσία στο Ασαρτζούχ δηλώνουν και οι παρακάτω, για τους οποίους δεν έχουμε άλλα στοιχεία και δεν ξέρουμε αν ήταν όντως καταγόμενοι από το χωριό ή μέτοικοι από άλλους οικισμούς:
Ζαχόπουλοι με τρεις οικίες στην κεντρική συνοικία. Ίσως είναι μέτοικοι από το Όβατζουχ, όπου συναντάται αυτό το όνομα οικογενείας.
Μελισίδου Χαρίκλεια του Μουράτ με μία οικία.
Παπά Ιορδάνου Συμεών με μία οικία.
Αθανασιάδης Παύλος του Ευσταθίου με μία οικία.
Ασλανίδης Αναστάσιος με μία οικία και ένα χάνι. Μάλλον πρόκειται για γαμπρό της οικογένειας Κάλτζα, με καταγωγή από το Φεϊλερί.
Γρηγοριάδου Κυριακή του Ανανία με μία οικία.
Τσακίρη Ελένη του Εμμανουήλ με μία οικία.
Φθωίδου Αναστασία, χήρα Νικολάου, με μία οικία.

Θα μας είναι πολύτιμες οι όποιες περαιτέρω πληροφορίες από αναγνώστες, για να συμπληρώσουμε τα κενά ή να διορθώσουμε λάθη.

3 σχόλια:

  1. ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΕ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΛΙΣΑΡ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θα γίνει παρουσίαση όλων των χωριών της Γαράσαρης, με τη σειρά. Λίγη υπομονή, γιατί δυστυχώς ο ελεύθερος χρόνος δεν περισσεύει σις μέρες μας :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΟΚ!ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΑΛΑ.ΜΠΡΑΒΟ ΠΑΝΤΩΣ ΤΕΛΕΙΑ ΔΟΥΛΕΙΑ

    ΑπάντησηΔιαγραφή