Νικόπολις - Γαράσαρη - Sebinkarahisar - Susehri.

Σας κάνουν ..κλικ; Καλώς ήρθατε!

Κυριακή, 14 Απριλίου 2013

Οικογένειες του Κατωχωρίου Νικοπόλεως



Το Κατωχώρι (Καταχώρ’) είναι μια από τις ονομαστές κοινότητες της Γαράσαρης. Βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα βόρεια της Νικοπόλεως, στο δημόσιο δρόμο προς Κερασούντα, λίγο μετά τη διασταύρωση της Τάμζαρας και λίγο πριν τη διασταύρωση της Λίτζασας. 
Η προφορική παράδοση λέει ότι ο πρώτος συνοικισμός δημιουργήθηκε από κατοίκους του γειτονικού χωριού Εσκήκιοϊ, οι οποίοι κατέφυγαν εκεί μετά την οθωμανική κατάκτηση της Νικόπολης το 1473. Αυτή είναι μέχρι στιγμής η πιο πιθανή εκδοχή, αφού στα επίσημα φορολογικά κατάστιχα του 1520 που δημοσιεύσαμε προ μηνών, το Εσκήκιοϊ δεν υπάρχει ως κατοικημένος οικισμός, ενώ εμφανίζεται το Καταχώρ’ ως αποκλειστικά χριστιανικό χωριό (ως Gedehorin) με 14 οικογένειες και 18 στρατεύσιμους (σύμφωνα με τα ισχύοντα ένας από κάθε οικογένεια και τέσσερις ενήλικοι ανύπαντροι) και το 1569 με 43 στρατεύσιμους. 
Με βάση πάλι την προφορική παράδοση, από τις αρχές του 18ου αιώνα, κάποιοι κάτοικοι ξαναγύρισαν στο Εσκήκιοϊ και αγόρασαν πάλι τις περιουσίες των φυγάδων προγόνων τους που είχαν καταπατήσει μουσουλμάνοι από το γειτονικό Αγουτμούς. Γι’ αυτό από τότε εμφανίζεται και πάλι το Εσκήκιοϊ στα επίσημα έγγραφα ως χριστιανικός οικισμός. Άρα, το πιθανότερο είναι ότι το Καταχώρ (όπως και η Λίτσασα) ιδρύθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα ή στις αρχές του 16ου αιώνα, από φυγάδες Ρωμιούς του Εσκήκιοϊ. 


Η πρώτη τοποθεσία που εγκαταστάθηκαν ήταν πάνω στο δημόσιο δρόμο, αμέσως μετά το Γιζίχ (η βραχώδης ρεματιά μεταξύ Τάμζαρας και Καταχώρ). Αυτός ο μαχαλάς μέχρι την ανταλλαγή ονομαζόταν Πεϊλοχώρι (δηλαδή Παλαιοχώρι), ακριβώς γιατί ήταν ο τόπος εγκατάστασης των πρώτων κατοίκων. 
Αργότερα, μετά από επιδρομές και λεηλασίες ληστών, οι Καταχωρέτ’ αναγκάστηκαν να ανέβουν ψηλά προς τα ανατολικά, όπου πλέον ιδρύθηκε το Άνω Καταχώρ’.   
Με το πέρασμα των χρόνων το Άνω Καταχώρ’ εγκαταλείφθηκε και οι κάτοικοι κατέβηκαν πιο χαμηλά, ιδρύοντας το Μεσαίο Καταχώρ’ ή Ορτά μαχαλά. 
Τα χρόνια μετά το Χάτι Χουμαγιούν και την εδραίωση ενός σχετικού αισθήματος ασφάλειας, οι Καταχωρέτ’ κατέβηκαν πάλι στο δημόσιο δρόμο και εγκαταστάθηκαν στο παλιό Πεϊλοχώρι, αλλά και λίγο βορειότερα στη Ταμούρ’ τ’ αγούλε, δηλαδή στις μάντρες των Ταμουράντων (μεγάλη οικογένεια της Λίτζασας) όπου πλέον ιδρύθηκε ο νέος κάτω μαχαλάς ή νέο Καταχώρ’. 
Στις αρχές του 20ου αιώνα λίγες οικογένειες ίδρυσαν το μικρό μαχαλά Αστάλια, μεταξύ του νέου Καταχώρ’ και της διασταύρωσης Λίτζασας και μερικές άλλες οικογένειες το μαχαλά Άγ-παΐριν (‘Ακ-μπαΐρ) ψηλά στα ανατολικά του Πεϊλοχωρίου. 
Αριστερά του ποταμού του Ασαρτζούχ και του δημοσίου δρόμου, μεταξύ Πεϊλοχωρίου και νέου Καταχώρ’, βρισκόταν ο σαπχανές του χωριού, δηλαδή το μεταλλείο εξόρυξης στυπτηρίας.




Πριν την ανταλλαγή εντοπίζουμε στο Καταχώρ’ τις παρακάτω οικογένειες:

Ασιχάντ’ – Κεντήρ
(Ασίχ, Ασίκης, Ασίκογλου, Ασιχίδης, Ασικίδης, Ομηρίδης)

Οι Κεντήρ Ασιχάντ’ είχαν δύο οικίες στο νέο Καταχώρ’ και οι Φαλάχ Ασιχάντ’ είχαν μετοικήσει στο Κηράτζ.
Στην Ελλάδα Ασιχάντ’ ήρθαν στην Ευκαρπία Κιλκίς και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.
Οι Ομηράντ’ είχαν πέντε οικίες στο Άνω Καταχώρ’ και μερικοί Κεντήρ Ομηράντ’ μετοίκησαν στο Τσοράχ.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Άγιο Ανδρέα Καβάλας.

 Γιεσηφάντ’ – Ζουμπουλάντ’
(Ιωσηφίδης, Γιεσήφογλου, Ιωσήφογλου, Ζουμπούλογλου, Ζουμπουλίδης)

Οι Γιεσηφάντ’ είχαν επτά οικίες στο Καταχώρ’ και κάποιοι μετοίκησαν στο Τσοράχ.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα, στις Κρηνίδες και στον Άγιο Ανδρέα Καβάλας (μία οικογένεια πρέπει να ήρθε και στο Νέο Πετρίτσι Σερρών).
Οι Ζουμπουλάντ’ είχαν τρεις οικίες στο Καταχώρ’ και οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν στο Κηράτζ και στο Τσοράχ.
Στην Ελλάδα ήρθαν στην Ευκαρπία Κιλκίς και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Καλπάχ
(Καλπίδης, Καλπακίδης)

Οι Καλπαχάντ’ είχαν τέσσερις οικίες στο Καταχώρ’ και άλλες δύο στον Καλπάχ μαχαλέ (ταυτίζεται μάλλον με το μαχαλά Αστάλια), ένα μύλο και ένα χάνι στο δημόσιο δρόμο. Μερικοί πήγαν και στο Κηράτζ.
Στην Ελλάδα ήρθαν στην Ευκαρπία Κιλκίς, στο Κίτρος Πιερίας, στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας και στην Αργυρούπολη Αττικής (Σούρμενα).


 Τζαχάλ
(Τσαχαλίδης, Τσακαλίδης)

Στους Τζαχαλάντ’ ανήκαν αρκετές οικογένειες με εννιά οικίες (οι τέσσερις δίπλα στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου), ένα χάνι στο δημόσιο δρόμο και μια εγκατάσταση επεξεργασίας στύψης με ένα καζάνι. Αρκετοί των Τζαχαλάντων μετοίκησαν στο Κηράτζ και μερικοί στο Κοϊνούκ.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα, στη Γεωργιανή και στις Κρηνίδες Καβάλας και στην Ευκαρπία Κιλκίς.

Τσοχαντάρ
(Τσοχαταρίδης, Σεραφειμίδης)

Από τους Τσοχαντάρ’ οι Σεραφειμιδαίοι είχαν τρεις οικίες στον Ορτά μαχαλά (Μεσαίο Καταχώρ’) και οι Τσοχαταριδαίοι δύο οικίες στο Νέο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Γεκράντ’
(Κεκρίδης, Κεκρόγλου, Κεκρόπουλος)

Από τις παλιές οικογένειες του Εσκήκιοϊ. Οι περισσότεροι γύρισαν εκεί και άλλοι έμειναν στο Καταχώρ’ όπου είχαν πέντε οικίες. Μερικοί πήγαν και στο Τσοράχ.
Κεκράντ’ από το Καταχώρ’ ήρθαν στο Αμυγδαλεώνα Καβάλας και κάποιοι στη Γαλλία και στην Αμερική. Από το Τσοράχ στον Αμυγδαλεώνα και στη Λεύκη Καβάλας. Από το Εσκήκιοϊ στην Αμερική, στην Καβάλα, στον Πειραιά, στο Πατρίκι Σερρών, στο Ζυγό, στις Κρηνίδες και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.


Γεσίχ
(Κεσικιάδης, Κεσίκογλου, Κεσκεσιάδης)

Οι περισσότεροι πήγαν στο Κηράτζ. Στο Καταχώρ’ είχαν τέσσερις οικίες.
Από το Καταχώρ’ ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα και στη Γεωργιανή Καβάλας και από το Κηράτζ στη Ρωσία, στην Ευκαρπία και στο Κοιλάδι Κιλκίς και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Ζεπίρ
(Ζεπιρίδης, Ζεπίρογλου, Σαββόπουλος)

Τρεις οικίες στο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Γιζίρ
(Κιζίρογλου, Κιζιρίδης)

Μία οικογένεια με μία οικία στο Άνω Καταχώρ’. Είχαν μετοικήσει στη Ρωσία.
Στην Ελλάδα ήρθαν στις Κρηνίδες Καβάλας.


Γιλίτζ
(Κιλίτσογλου, Σπαθόπουλος, Σπαθιάδης)

Δύο οικίες στο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στη Θεσσαλονίκη και στη Μυτιλήνη. Συγγενείς τους από την Κεϊλίκα ήρθαν στα Κασσιτερά Ροδόπης.

Τζεμιτζέ
(Τσεμιτζόγλου, Τσεμιτζίδης, Κοσμίδης, Σταφυλίδης, Σταφίδης)

Μεγάλη οικογένεια με έντεκα οικίες. Αρκετοί Τσεμιτζάντ’ πήγαν στο Τσοράχ.
Όλοι ήρθαν στις  Κρηνίδες και στον Αμυγδαλεώνας Καβάλας.

Λαχούς
(Λαχουσίδης)

Δύο οικίες στο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στη Γεωργιανή Καβάλας.

Παπάζογλου
(Παπαδόπουλος, Παπάζογλου)

Δε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι όλοι προέρχονταν από την ίδια αρχική οικογένεια. Το πιο πιθανό είναι να αποτελούν παρακλάδια από τις υπόλοιπες οικογένειες του χωριού που λόγω κάποιου προγόνου ιερέα πήραν το όνομα Παπάζογλου και όχι να είναι μια αρχική οικογένεια που άλλαξε όνομα συνολικά.
Οι Παπάζογλου – Παπαδόπουλοι στο Καταχώρ’ είχαν έντεκα οικίες.
Στην Ελλάδα ήρθαν στο Μικροχώρι, στις Κρηνίδες, στον Αμυγδαλεώνα, στη Γεωργιανή, στον Άγιο Ανδρέα και στο Ζυγό Καβάλας, στη Θήβα, στην Αργυρούπολη Αττικής (Σούρμενα), στη Νικόπολη Λαγκαδά και στην Ευκαρπία και στη Γάβρα Κιλκίς.

Πουτζάντ’
(Πουτζόγλου, Πουτζίκης, Πουζούκας)

Μία οικία στο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στα Δωμάτια και στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Φιλίππογλου
(Φιλιππίδης)

Μία οικία στο Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Γαϊτελάντ’
(Γαϊτελίδης, Γαϊταλίδης)

Δύο οικίες στο Άνω Καταχώρ’.
Στην Ελλάδα ήρθαν στις Κρηνίδες Καβάλας.

Γιοβάνογλου
(Γιαννακόπουλος)

Μόνο ο Παναγιώτης Γιαννακόπουλος είναι γνωστός μ’ αυτό το όνομα, χωρίς να μπορούμε να εντοπίσουμε την αρχική του οικογένεια (ίσως προέρχεται από το Κοϊνούκ). Είχε μεταναστεύσει στη Γιάλτα της Ρωσίας όπου σπούδασε και απέκτησε μεγάλη περιουσία. Επιστρέφοντας στο Καταχώρ’ βοήθησε στην απόκτηση κοινοτικής περιουσίας και στην εκπαίδευση των παιδιών.
Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε στα Κασσιτερά Ροδόπης.


Εκτός των ανωτέρω, στις καταστάσεις των Εκτιμητικών Επιτροπών συναντάμε κι άλλα ονόματα εχόντων περιουσία στο Καταχώρ’, χωρίς να ξέρουμε αν προέρχονται από τις γηγενείς οικογένειες ή ήταν μέτοικοι από άλλα χωριά (ίσως νύφες και γαμπροί στο Καταχώρ’):
Αντωνιάδης Θεόδωρος του Παντελή με μία οικία στο Καταχώρ’ και αγρούς στο Κηράτζ.
Παπαγεωργίου Σοφία του Χαρίτου, με μία οικία στο Καταχώρ’.
Σιμπιλίδης Θεόδωρος του Κυριάκου, ο οποίος το 1913 πούλησε όλη την περιουσία που είχε στο Καταχώρ’.
Σιμπιλιάδου Πελαγία του Κων/νου, μία οικία.
Τζολάχ Σοφία του Κυριάκου, μία μονόροφη πλησίον της εκκλησίας (μάλλον στον Άγιο Γεώργιο)
Τουνουσίδου Παρθένα, μία οικία εντός του χωρίου.
Τουρναΐδου Σεβαστή, μία διόροφη οικία.
Τοχτάρογλου Χρήστος και υιοί, ένα πανδοχείο στο Καταχώρ’.

Οι όποιες παρατηρήσεις από αναγνώστες θα είναι πολύτιμες, για να συμπληρώσουμε κενά και να διορθώσουμε πιθανά λάθη.


1 σχόλιο:

  1. aftos o hristos tsemitze pou vriskete, imaste soi, an bori ton parakalo na mou grapsi sto email mou,sophie_nick@hotmail.com thank you

    ΑπάντησηΔιαγραφή