Σαγγάριος - Εσκήσεχιρ - Αλμυρά Έρημος - Κιουτάχεια - Αφιόν Καραχισάρ...

Κι όποιος κατάλαβε...

(Την Ιστορία την αφουγκράζεσαι in situ. Δεν τη γράφεις μόνο απ` το γραφείο...)

Κιουτάχεια - Κοτύαιον... New base...

Bosphorus... Sunday evening... Going back home...

AMARANDON...

   Πληθυσμιακά στοιχεία από την περιοχή του Όφεως Πόντου (σημερινές επαρχίες Of, Dernekpazarı, Çaykara, Hayrat), κατά τον πρώτο αιώνα μετά την άλωση, σύμφωνα με τους επίσημους οθωμανικούς φορολογικούς καταλόγους:

Έτος 1486, Χριστιανοί 98,80% - Μουσουλμάνοι 1,20%.
Έτος 1515, Χριστιανοί 98,90% - Μουσουλμάνοι 1,10%.
Έτος 1520, Χριστιανοί 97,36% - Μουσουλμάνοι 2,64%.
Έτος 1554, Χριστιανοί 91,03% - Μουσουλμάνοι 8,97%.
Έτος 1583, Χριστιανοί 69,30% - Μουσουλμάνοι 30,70%...

One more day at work... Downtown Constantinople and back home at Chalcedony...

Ασία - Ευρώπη, ένα τσιγάρο δρόμος... (κι άλλο ένα στο γυρισμό...)

Βόρειος Ήπειρος 1992

   Ο Ραμίζ Αλία πέφτει και το Κομμουνιστικό Κόμμα χάνει την εξουσία στην Αλβανία, μετά από μισό αιώνα. Οι Έλληνες αρχίζουν να οργανώνονται και αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους. 
   Και στο μυαλό μου τοτινές, ανεξίτηλες εικόνες στη μνήμη. Ο πόθος για ελευθερία και δημοκρατία. Τα σχολεία χωρίς θέρμανση και παράθυρα. Οι εκκλησιές που έγιναν στάβλοι. Τα "Ζήτω η Ελλάς", γραμμένα με μπογιά στους τοίχους. Αργυρόκαστρο, Άγιοι Σαράντα, Δέλβινο, Γεωργουτσάτες, Επισκοπή, Μουζίνα, Βουλιαράτες, Δρόβιανη... 
   Τότε που παλεύαμε, γιατί ακόμα πιστεύαμε σε μια αναγέννηση του Περιφερειακού Ελληνισμού...

Νίκος Πετρίδης

Παρανοήσεις και άγνοια...

   Αγαπητοί φίλοι, τις τελευταίες ημέρες η συγκεκριμένη φωτογραφία εμφανίστηκε σε αρκετά προφίλ συμπατριωτών μας και συσχετίστηκε με τη 19η Μαΐου. Θα μου επιτρέψετε λοιπόν την παρακάτω παρέμβαση.
   Οι δύο νεαρές γυναίκες είναι Αρμένισσες (όπως Αρμένιοι είναι και αυτοί που εμφανίζονται σχεδόν στο σύνολο των φωτογραφιών στις αφίσες που κυκλοφορούν Ομοσπονδίες, Σύλλογοι κλπ, για τη 19η Μαΐου).
   Η συγκεκριμένη φωτογραφία είναι του 1895 και οι δύο Αρμένισσες φορούν την κλασική νεανική αντρική φορεσιά των νοτίων (και κυρίως νοτιοανατολικών) περιοχών της Μικρασίας μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. 
   Η συγκεκριμένη φορεσιά είναι το σήμα κατατεθέν (όπως αργότερα τα ζίπκας στα "καθ` ημάς" βόρεια) των Αρμενίων φενταγίν του Επαναστατικού Κόμματος Τασνάκ, κατά την περίοδο της εξέγερσης 1894-1896 στις περιοχές του Μους και του Σασσούν, στα δυτικά και νοτιοδυτικά της λίμνης Βαν. 
   Την ίδια ακριβώς φοράει σε δύο φωτογραφίες (τις οποίες ευτυχώς διαθέτουμε) ο ηγέτης των Αρμενίων Αντρανίκ Οζανιάν (από τη Νικόπολη του Πόντου) που έδρασε για 30 χρόνια σε όλες τις περιοχές που εξεγέρθηκαν οι Αρμένιοι και όχι μόνο (πχ έδρασε και στο Βαλκανικό μέτωπο εναντίον των Τούρκων, στις τάξεις του βουλγαρικού στρατού, με τη δική του "Αρμενική Λεγεώνα").
   Η παρέμβασή μου έχει στόχο την πληροφόρηση όσων ενδιαφέρονται και μόνο.

Νίκος Πετρίδης

Εκδήλωση Μνήμης και Τιμής, ΑΝΗΜΕΡΑ στις 19 Μαΐου, από τους Ποντιακούς Συλλόγους Αλεξανδρούπολης

   Μου είχε προταθεί και στο παρελθόν να συμμετάσχω ως ομιλητής στις εκδηλώσεις για τη 19η Μαΐου, αλλά οι εκδηλώσεις αυτές προγραμματίζονταν για άλλη ημερομηνία. Σταθερή μου θέση ήταν οτι συμμετέχω μόνο σε εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στις 19 Μαΐου και όχι όποτε "βολεύει" το κρατικό ελλαδικό πρωτόκολλο.
   Φέτος, αποδέχτηκα την πρόταση των Συλλόγων Ποντίων του Δήμου Αλεξανδρούπολης, για την εκδήλωση μνήμης που διοργανώνουν με την Ένωση Πολιτιστικών Φορέων Έβρου, ανήμερα στις 19 Μαΐου.
   Ως σπονδή στη μνήμη των προγόνων μας...

Νίκος Πετρίδης
(Φωτορεπορτάζ από το Radio Maximum)

Κριμαία 1942

   Εδώ κάποτε βρισκόταν το ελληνικό χωριό Λάκι, στην κεντρική Κριμαία. Στις 23 Μαρτίου 1942, οι Γερμανοί εισβολείς ναζί και οι ντόπιοι Τάταροι συνεργάτες τους, περικύκλωσαν το χωριό, συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους και τους δολοφόνησαν εν ψυχρώ, άλλους με τα όπλα και άλλους καίγοντάς τους ζωντανούς. Άντρες, γυναίκες και παιδιά έμειναν άταφοι, δίπλα στα ερείπια του κατεστραμμένου χωριού.
   Σήμερα υπάρχουν λίγα χαλάσματα, ό,τι απέμεινε από το ναό του Ευαγγελιστή Λουκά (εξ ου και το όνομα Λάκι, που προήλθε εκ παραφθοράς), λίγοι τάφοι και ένα ταπεινό μνημείο που ύψωσαν επιζώντες του χωριού.
   Κατά τ` άλλα, η Eurovision ψήφισε ...Γενοκτονία των Τατάρων...

Νίκος Πετρίδης

Αλεξανδρούπολη - "Ελευθέρια 2016"

Καταγραφές του αείμνηστου Πολυχρόνη Νικολαΐδη

   Καταγραφές του αείμνηστου Πολυχρόνη Νικολαΐδη (Πολύτας) ασήν Σαντάν. Είναι τιμή για μένα η συνεργασία μας επί σειρά ετών τη δεκαετία του '90 και θυμάμαι με συγκίνηση τον πόθο και την αγωνία του να ανακαλύψει και να διασώσει όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία για την ιστορική μας κληρονομιά. Το έργο του συνεχίζει ο γιος του Μιχαήλ, πρόεδρος του Συλλόγου Πεύκων Αλεξανδρούπολης "Οι Ρίζες" και το "Μοτόσ' (μετόχιον) Σαντάς".

Νίκος Πετρίδης

Χριστός Ανέστη...

Χριστός Ανέστη, Νικοπολίτες - Κολωνιάτες και λοιποί πατριώτες.

Αισιοδοξία, ελπίδα και δύναμη!

Λίτζασα Νικοπόλεως - Μεγάλη Εβδομάδα...

Επιτάφιος, κατασκευασμένος στη Ρωσία, από το ναό του Αγίου Γεωργίου,

στον οικισμό Λίτζασα της Νικοπόλεως Πόντου.

Τον έφεραν Λιτζασινοί πρόσφυγες, στα Κασσιτερά Ροδόπης.

Καλή Ανάσταση...

Λάπα Νικοπόλεως - Μεγάλη Εβδομάδα...

Σταυρός με τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Κυρίου,

από το ναό του Αγίου Θεοδώρου, στον οικισμό Λάπα της Νικοπόλεως Πόντου.

Τον έφεραν Λαπώτες πρόσφυγες, στο Ορφάνι Καβάλας.

Καλή Ανάσταση...

Στην Ολυμπιάδα Ελασσόνας...

Στην Ολυμπιάδα Ελασσόνας, με συμπατριώτες Νικοπολίτες

(Λιτζασινούς, Ασαρτζουγώτες, Καταχωρέτες κλπ) εκ Μεντζιγκέρτ Καρς

και τον "κοντοχωριανό" Χερριανίτη, Βλάση Αγτζίδη, εξ Αμιρχάν Καρς.

Νικοπολίτικο ομάλιν, με πρωτοχορευτή τον παπα-Ευστάθιο Πετρίδη.

Σον Όλυμπον εξέβανε Γαρεσαρέτ', οριάζουν τα ρασία,
λάσκουνται κι αραεύουνε τη Μιτζιγκέρτ παιδία.
Αδά πα έχ'νε συγγενούς, Νικοπολίτ'κα σόγια,
απές σην δείσαν τραβωδούν, τη γενεά'τουν λόγια...

Νικόπολις - Καρς - Ολυμπιάδα, 1882-1921

Αφιερωμένο στους φίλους, συμπατριώτες και συγγενείς,

εκ Νικοπόλεως και Ματζιγκέρτ Καρς.

Βιλαέτια και Σαντζάκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του Α΄ ΠΠ

   Η γνώση της πολιτικής διοικητικής διαίρεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αποτελεί σημαντικό «εργαλείο» για όποιον μελετά την ιστορία. 

   Σε γενικές γραμμές, η οθωμανική γραφειοκρατία ονόμαζε Ρούμελη τα κατεχόμενα εδάφη της Ευρώπης και Ανατολία τα εδάφη της Ασίας. 

   Μετά από αρκετές επί μέρους αλλαγές και διευθετήσεις στο πέρασμα των αιώνων, από τους αρχικούς Λιβάδες και Εγιαλέτια, περάσαμε στα Βιλαέτια ως βασική και ανώτερη διοικητική περιφέρεια. Σε πολλές περιπτώσεις η διοικητική αυτή διαίρεση, βασίζεται και ταυτίζεται με παλαιότερες της Ελληνικής Αυτοκρατορίας και τα περίφημα Θέματα, μικρά και μεγάλα, παλαιότερα και νεώτερα.

   Εμείς θα εξετάσουμε σήμερα μόνο τις περιοχές της Μικράς Ασίας (και αναλυτικά αυτές που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για εμάς, δηλαδή με ποντιακούς πληθυσμούς), με μικρή αναφορά στην τότε Ανατολική Θράκη και στις νότιες Μεσοποταμιακές και Αραβικές περιοχές.

   Ουσιαστικά επικεντρωνόμαστε στην περίοδο των αρχών του 20ου αιώνα και ειδικά στις αρχές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αφού αυτή η διοικητική διαίρεση ήταν που έζησαν και γνώριζαν οι πρόγονοί μας μέχρι τον ξεριζωμό και με βάση αυτήν είχαν τις όποιες αναμνήσεις και μαρτυρίες τους.

   Είπαμε λοιπόν ότι η μεγαλύτερη διοικητική μονάδα ήταν το Βιλαέτι (σήμερα θα αντιστοιχούσε σε Περιφέρεια). Κάθε Βιλαέτι χωριζόταν σε Σαντζάκια (σήμερα Νομοί), κάθε Σαντζάκι σε Καζάδες (σήμερα Επαρχίες) και κάθε Καζάς σε Ναχιέδες (ομάδες χωριών).

   Οι ποντιακοί πληθυσμοί κατοικούσαν πρωτίστως σε δύο Βιλαέτια, της Τραπεζούντας και της Σεβάστειας και δευτερευόντως σε περιοχές του Βιλαετίου Κασταμονής και του Βιλαετίου Ερζερούμ (Θεοδοσιουπόλεως). Υπήρχαν βέβαια και μετανάστες που εγκαταστάθηκαν μαζικά σε άλλες περιοχές, στις οποίες θα κάνουμε αναφορά παρακάτω.

Νίκος Πετρίδης

Οι Μητροπόλεις του Πόντου στις αρχές του 20ου αιώνα

   Πολλές φορές έχω ακούσει συμπατριώτες που ενδιαφέρονται για την ιστορία των προγόνων και της πατρίδας μας, να έχουν ελλιπή πληροφόρηση για την εκκλησιαστική κατάσταση στον Πόντο και τα όρια των Μητροπόλεων. Αυτό είναι σημαντικό στοιχείο για κάποιον που μελετά την ιστορία ή θέλει να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα. Η εξήγηση είναι απλή. 

   Πέρα από τη διοικητική διαίρεση του Οθωμανικού κράτους σε Βιλαέτια, Σαντζάκια, Καζάδες και Ναχιάδες (θέμα στο οποίο θα επανέλθω πολύ σύντομα), για τους προγόνους μας αυτό που είχε αντίκτυπο σε σημαντικές στιγμές του βίου τους, ήταν η υπαγωγή του χωριού, της πόλης, της περιοχής τους, σε κάποια Μητρόπολη. 

   Με βάση τα «προνόμια» του Πατριαρχείου και τη διευθέτηση ουσιαστικών ζητημάτων διαβίωσης των μιλετιών στο πλαίσιο του κράτους,  η κάθε Μητρόπολη είχε αποκλειστικό λόγο σε υποθέσεις γάμων, κηδειών, βαπτίσεων, διαζυγίων, κληρονομιάς, λειτουργίας σχολείων, εκκλησιών κλπ. 

   Εκτός αυτού, ο κάθε Μητροπολίτης ήταν υπόλογος και αποκλειστικός υπεύθυνος για την προώθηση επίκαιρων θεμάτων (προσωπικών ή συλλογικών) στο Πατριαρχείο και από εκεί στην Κυβέρνηση. 

Τα Ανατολικά Θέματα της Ελληνικής Αυτοκρατορίας, στο πρώτο μισό του 10ου αιώνα

   Είναι ακριβώς η εποχή που η Αυτοκρατορία έχει ανακαταλάβει εδάφη που είχε χάσει νωρίτερα από τους Άραβες. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τη διοικητική διαίρεση της Ανατολής αυτής της περιόδου, ως την πλέον αποτελεσματική και επιτυχημένη, αφού μετά από λίγες δεκαετίες αρχίζει να παραμελείται ο θεσμός Θεματικών στρατευμάτων, να κατακερματίζονται τα Θέματα, να πολλαπλασιάζονται οι ανίκανοι και υστερόβουλοι ηγήτορες και να δημιουργείται κλίμα αποφυγής στράτευσης του λαού στις συνοριακές περιοχές.

   Αυτήν την περίοδο λοιπόν, έχουμε ίσως την πιο ισορροπημένη και αποτελεσματική επάνδρωση των Θεματικών Λεγεώνων, Ταγμάτων, Τουρμών κοκ. Ένα μέρος του στρατεύματος αποτελείται από επαγγελματίες, οι ηγήτορες στη μεγάλη πλειοψηφία τους είναι στρατιωτικοί καριέρας (άσχετα με την καταγωγή τους) και βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη ο θεσμός των Ακριτών.