Σάββας Ταμουρίδης - Έξοδος 25 Ιουνίου 1924

24 Ιουνίου 1924 – Είναι μακρύς και δύσκολος ο δρόμος …

   Τα μαύρα χαπάρε έρθανε τη Ρωμαίοις τη Γαρέσαρης. Αούτο εν` το στερνόν βραδίν σην πατρίδαν.  Σφαλίζουνε οι Ασαρτζουγώτ` τα χαμαιλέτας σο ποτάμιν και τα χάνε σον δρόμον. Κάσες ποιούνε οι Λιτζασινοί με τα εικόνας τ` Αγιώρ`. Έρημα τα τέσσαρα σαπχανά`ες σο Καταχώρ`, σην Καϊλούκαν, σο Κοϊνίκι, σην Κόρατζαν. Γιομάτα τα εκκλησίας σον εσπερινόν.

   Μερ θα πάγωμεν; Ντο θα πούγουμεν; Και ποίος θ` απομείν` για τα καντήλας, τα ταφία; Τα χτήνια επήραν οι Τρούκ`, τ` οσπίτια εμούν χαλάγιν θα ίνουνται, τα κεπία θα ξεραίνουνται. Ο Θεόν πα μερ είναι; Τ` ομμάτια τ` ας στρέφει τη Ρωμαίοις…

   Απόγευμα Τρίτης 24 Ιουνίου 1924. Να το χωνέψουν δε μπορούν, πως τούτη θε νά`ναι η τελευταία τους νυχτιά στη Νικόπολη. Αυτοί, τα «τέκνα ομολογητών και τέκνα μαρτύρων» του Μεγάλου Βασιλείου, του Τζανίωνος οι Καστελλιώται αφανιστές των Μανιχαίων, του Κατακαλώνος Κεκαυμένου το κατάφρακτον αλλάγιν, οι βανδοφόροι του Τάγματος Κολωνειατών, της Θεοδώρας Κομνηνής οι τελευταίοι αμύντορες.

   Θ` αφήσουν πίσω τους αιώνων ιστορία και ταφία αμέτρητων κεκοιμημένων προγόνων. Αυτοί που στάθηκαν για δυό χιλιάδες χρόνια ακρίτες και βιγλάτορες της ρωμιοσύνης και της ορθοδοξίας. Που δεν αφήσανε ποτέ χωρίς ρωμαίικα πατήματα κι ανάσες και μιλήματα τούτα εδώ τα όρη της Νικόπολης.

   Θα ξημερώσει αύριο και θ` ανεβούν τον Παρυάδρη, στη στράτα για την Κερασούντα. Μ` όσα μπορούν να πάρουνε μαζί. Αλλά χωρίς την καρδιά τους και το μυαλό τους, που θα μείνουνε για πάντα στη Νικόπολη.

   Κι είναι μακρύ αυτό το ανθρωπολόγι. Τζανοί-Πετράντες και Μανουηλάντες, Ζααπάντες και Σιδηράτοι, Ιορδανάντες, Ζεϊτάντες, Δαβιδάντες, Καλτζάντες και Σαμλάντες, Στεφανάντες, Κοντελάντες, Πιριτσαλάντες και Χαλάντες. Κι έρχονται απ` τη Λίτζασα οι Ταμουράντες κι οι Τζαχράντες, οι Αλεξανδράντες, οι Αμάραντοι, οι Ευαγγελάντες, οι Βεζυράντες, οι Γαβριηλάντες, οι Κανωτάντ` και οι Κυλινδηράντ` κι οι Κοτασάντες, οι Μεϊτάντες, οι Ουρεηλάντες, οι Ποτουράντες κι οι Πουρουτάντες. Κι οι Καταχωρέτες με τους Ασιχάντες, τους Τσοχανταράντ` και τους Τζαχαλάντες, τους Πουτζάντ`, τους Καλπάντ` και τους Καλπάχ, τους Ζουμπουλάντες, τους Ζεπιράντες, τους Κεκράντ`, τους Τζεμιντζάντες, τους Σπαθάντες, τους Γιωσηφάντες. Κατεβαίνουνε κι απ` τ` άλλα τα ρασία. Καρατζάδες και Τουνουσαίοι, Τζιμενάντ`, Γρηγοράντες, Καλετζάντες, Μελάντες, Γιοβανάντες, Πακαταράντες, Τζεντεμέδες, Κενάντες, Μαρουφάντες, Καβαζίτες και Χουπανάντες και… και… και… και…

   Κι αυτός ο δρόμος που έχουνε μπροστά τους είναι χωρίς επιστροφή…

   Κι είναι μακρύς και δύσκολος αυτός ο δρόμος…

Στη Νικόπολη Θεσσαλονίκης με τους συμπατριώτες μας

   Τη Νικόπολη Θεσσαλονίκης επισκεφθήκαμε μαζί με το φίλο Καταχωρέτα και Πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Αμυγδαλεώνα Καβάλας, Θεόδουλο Τσοχαταρίδη.
   Η υποδοχή και η φιλοξενία του συμπατριώτη μας Εσκιουνέτα, Παύλου Στεφανίδη και των υπολοίπων Νικοπολιτών ήταν πραγματικά μοναδική και τους ευχαριστούμε θερμά. Μιλήσαμε για την προγονική μας πατρίδα, μοιραστήκαμε γνώσεις και πληροφορίες, κάναμε καταγραφή κεκοιμημένων πρώτης γενιάς στο κοιμητήριο και συζητήσαμε για την εκτενή παρουσίαση που θα κάνουμε στις 18 Ιουλίου, με λεπτομερή στοιχεία για όλες τις οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στη Νικόπολη και για τους οικισμούς καταγωγής τους, το Έσκιονε, το Χατζήκιοϊ, τη Λάπα, τα Αλούτζια, το Όβατζουχ, το Αλατζά-χαν, το Ουλού-τσουχουρ, το Κατήκιοϊ, το Γούζουλου, το Μοντολάς, το Μέντεμε, το Πισιούρ, τη Ρεφαγιά, το Σογιούτ-πελέν κλπ.
   Το πιό σημαντικό και συγκινητικό για εμάς, ήταν οτι οι σημερινοί κάτοικοι αυτού του πανέμορφου και ατόφια Γαρασαρέτικου οικισμού του νομού Θεσσαλονίκης, μιλούσαν συνέχεια τη γλώσσα των προγόνων μας από την πατρίδα. Ένα πραγματικό κάστρο της Νικοπόλεως στην Ελλάδα, που επιμένει να κρατά ψηλά το βάνδον του Τάγματος Νικοπολιτών.
   Αδερφέ Παύλε Στεφανίδη, σε ευχαριστούμε για τη φιλοξενία και ετοιμαζόμαστε για τις 18 Ιουλίου.

Από το Ματζικέρτ του Καυκάσου στην Ελλάδα

   Μία ευχάριστη έκπληξη μας περίμενε κατά την πρόσφατη επίσκεψή μας στην Κατερίνη. Ο δραστήριος Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Απανταχού Ολυμπιαδιτών, Μιχάλης Χατζεϊπίδης, μας προμήθευσε το λεύκωμα που τιτλοφορείται «Ολυμπιάδα Ελασσόνας – Οι ρίζες μας – Απ` τον Καύκασο στην Ελλάδα». Στην έκδοση αυτή καταγράφονται 819 καταγόμενοι από το Ματζικέρτ (η πλειοψηφία των οποίων ήταν Νικοπολίτες μετανάστες) με όσα στοιχεία κατάφεραν να συγκεντρώσουν.

   Συγχαίρουμε τον Πρόεδρο και όλα τα μέλη του Συλλόγου γι` αυτήν την προσπάθεια, τους ευχαριστούμε για τη θερμή υποδοχή που μας επιφύλαξαν και προγραμματίζουμε ήδη να βρεθούμε μαζί τους στην Ολυμπιάδα, κατά τις ετήσιες εκδηλώσεις τους.

   Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε κι εμείς να συνεισφέρουμε με δικά μας στοιχεία, ώστε η προσπάθεια αυτή να ολοκληρωθεί.

Φεστιβάλ Ποντιακού Προσφυγικού Βιβλίου

   Στο πλαίσιο του 15ου Φεστιβάλ Ποντιακού Προσφυγικού Βιβλίου, βρεθήκαμε στην Κατερίνη για την παρουσίαση του "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή". Η φιλοξενία και η υποδοχή των συμπατριωτών μας ήταν κάτι περισσότερο από θερμή και τους ευχαριστούμε για την τιμητική πρόσκληση που μας απηύθυναν.
   Οφείλουμε να αποδώσουμε εύσημα στον Πρόεδρο, το Διοικητικό Συμβούλιο και όλα τα μέλη του Ποντιακού Συλλόγου Κατερίνης "Παναγία Σουμελά", για την άρτια οργάνωση επί σειρά ετών αυτής της έκθεσης βιβλίου. Πραγματικά η εικόνα με τις πολυάριθμες εκδόσεις (πολλές εξ αυτών σπάνιες) από τη βιβλιοθήκη του Συλλόγου, στην κεντρική πλατεία της Κατερίνης και τους επισκέπτες - αναγνώστες, ήταν πολύ ευχάριστη και ενθαρρυντική.
   Ευχόμαστε καλή δύναμη και καλή συνέχεια στην "Παναγία Σουμελά" της Κατερίνης, μαζί με τα συγχαρητήριά μας για την πλούσια και πολυεπίπεδη δραστηριότητα και προσφορά του Συλλόγου.

Οσμάν Φεριτίνογλου (Τοπάλ Οσμάν) - Ένας εγκληματίας ως «εθνικός ήρωας»

Του Νίκου Πετρίδη

(Το κείμενο περιλαμβάνεται στον επετειακό τόμο «Πόντος, προαιώνια πατρίδα» των εκδόσεων ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ και του ΦΑΡΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, που κυκλοφόρησε το Μάιο 2014).

   Ο Ferudunzade Osman, γεννήθηκε στην Κερασούντα το 1883 (ή αρχές του 1884) και η οικογένειά του ήταν από τις λίγες μουσουλμανικές που δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο φουντουκιών, αφού σ` αυτό κυριαρχούσαν οι Έλληνες της πόλης.

   Οι αποθήκες και το σπίτι τους βρισκόταν στην παραλιακή συνοικία Hacı Hüseyin, στην ανατολική πλευρά της πόλης, μετά τις ελληνικές συνοικίες Κόκκαρη και Τσιναρλάρ. Παππούς του ήταν ο İsmail Kaptan και γονείς του ο Hacı Mehmet Efendi και η Zeynep Hanım.

   Από μικρός δούλεψε στην οικογενειακή επιχείρηση και πολλές φορές ταξίδεψε στον Εύξεινο Πόντο, μεταφέροντας τα προϊόντα τους σε πελάτες τους στο Βατούμ, στην Τραπεζούντα, στα Κοτύωρα, στην Αμισό και αλλού. Ίσως αυτή η δραστηριότητα και τα ταξίδια, να ήταν η αιτία για την προτίμησή του να συχνάζει σε μικρομάγαζα της παραλίας και να συναναστρέφεται με χαμάληδες, βαρκάρηδες, ναυτικούς και λαθρέμπορους της εποχής.

   Αντίθετα με τον αδερφό του, ο Οσμάν έμεινε αγράμματος και τελικά δεν επελέγη αυτός από τον πατέρα τους για να διευθύνει την επιχείρηση. Αυτή η απόφαση μάλλον δυσαρέστησε τον Οσμάν, γι` αυτό και αλλάζει επάγγελμα. Συνεταιρίζεται με δύο Έλληνες, με ένα πριονιστήριο στον ποταμό Ασκάνιο (Aksu deresi) λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της Κερασούντας. Έχει ήδη παντρευτεί την Hatun Panaz Hanım, κόρη του Panazoğlu Hacı İsmail Ağa και μαζί της θα αποκτήσει δύο αγόρια, τον Ismail και το Mustafa.

«Πόντος, προαιώνια πατρίδα»

   Ένα νέο βιβλίο παρουσίασαν οι Εκδόσεις Πελοπόννησος και ο Φάρος Ποντίων Πατρών, με την ευκαιρία της 19ης Μαΐου, ημέρα μνήμης για την Ποντιακή Γενοκτονία.

   Το εξώφυλλο της έκδοσης κοσμεί το έργο της ζωγράφου-αγιογράφου Σοφίας Αμπερίδου, «Το κάλεσμα της ποντιακής μούσας» και συνολικά υπάρχουν έντεκα ενότητες:

May 19th, remember...

19η Μαΐου - Είμαστε ακόμα ζωντανοί ... και είμαστε παντού!!!

Pontos, we `ll always remember...

Παρουσίαση του "Ιμπραχίμ" στην Πάτρα

Παρουσιάστηκε την Τετάρτη 14 Μαΐου 2014 στην Πάτρα, 

το βιβλίο "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή" του Νίκου Πετρίδη. 

Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Φάρος Ποντίων Πατρών και οι εκδόσεις Ινφογνώμων 

και μίλησαν ο Πρόεδρος του Φάρου κ. Παπαδόπουλος, ο εκδότης κ. Καλεντερίδης 

και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πάτρας κ. Χαριτάντης.

Παρουσίαση του "Ιμπραχίμ", στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας

Παρουσιάστηκε την Κυριακή 11 Μαΐου στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας, 

από τις εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ και τον κ. Σάββα Καλεντερίδη, 

το βιβλίο "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή" του Νίκου Πετρίδη. 

Ευχαριστούμε τον Πρόεδρο κ. Θεόδουλο Τσοχαταρίδη, το Διοικητικό Συμβούλιο 

και όλα τα μέλη του Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Αμυγδαλεώνα, 

για τη φιλοξενία και τη θερμή υποδοχή.

Η εικόνα του Αγίου Γεωργίου, από τη Λίτζασα Νικοπόλεως

Η ιερή εικόνα του Αγίου Γεωργίου από τη Λίτζασα Νικοπόλεως, 

που σήμερα βρίσκεται στις Σάπες Ροδόπης. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου (νέος), στη Λίτζασα Νικοπόλεως

Ο νέος ναός Αγίου Γεωργίου 

μεταξύ Ταμουράντων και `Ναύλε (Εναυλίων), 

στη Λίτζασα Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου (παλιός), στη Λίτζασα Νικοπόλεως

Ερείπια του παλιού ναού Αγίου Γεωργίου 

στο συνοικισμό Ταμουράντων, στη Λίτζασα Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου, στο Ασαρτζούχ Νικοπόλεως

Ερείπια του ναού Αγίου Γεωργίου στον οικισμό Τζανών/Πετράντων, 

στο Καστέλλο/Ασαρτζούχ Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Χριστός Ανέστη, Νικοπολίτες - Κολωνιάτες και λοιποί πατριώτες. Αισιοδοξία, ελπίδα και δύναμη!

Γενεαλογία των Υψηλάντων, εκ Τραπεζούντος Πόντου

Σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, η οικογένεια των Υψηλάντων κατάγεται από το χωριό Υψήλ`, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 2.000 μέτρων, στο νοτιότερο σημείο της περιοχής Τσάϊκαρας Τραπεζούντας.

Κατά την μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο και ιδιαίτερα κατά την αυτοκρατορική εποχή των Κομνηνών, η κατάληξη –άντης στα οικογενειακά ονόματα, έδειχνε τον τόπο καταγωγής.

Έτσι, κατά πως φαίνεται, η οικογένεια αυτή που διαπρέπει στο κέντρο της αυτοκρατορίας, στην Τραπεζούντα, κατά τον 14^ο αιώνα, πήρε το όνομα Υψηλάντες, λόγω καταγωγής από τον ορεινό οικισμό Υψηλή.

Η κατάληξη αυτή στα οικογενειακά ονόματα συνοδεύει τους Πόντιους μέχρι σήμερα, μόνο που στους τελευταίους αιώνες δεν περιορίζεται στον προσδιορισμό του τόπου καταγωγής, αλλά γενικά δείχνει την καταγωγή από συγκεκριμένη οικογένεια.

Πόντιοι αγωνιστές με τον Υψηλάντη στη Μολδαβία

Είναι γνωστό ότι η αρχή της επανάστασης του 1821, έγινε με την είσοδο του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδαβία. Οι άντρες που είχε μαζί του και οι χιλιάδες άλλοι που συγκεντρώθηκαν για να πολεμήσουν κατά των Οθωμανών, ήταν κυρίως ελληνικής καταγωγής, αλλά υπήρχαν και πάρα πολλοί από τις υπόλοιπες εθνότητες των Βαλκανίων (Μολδαβοί, Σέρβοι, Βούλγαροι κλπ).

Η κρίσιμη μάχη δόθηκε στο Δραγατσάνι στις 7 Ιουνίου 1821 και εκεί ο Υψηλάντης, χωρίς να έχει μαζί του το σύνολο των στρατευμάτων του, ηττήθηκε. Χιλιάδες αγωνιστές σκοτώθηκαν και όσοι σώθηκαν προσπάθησαν να αντισταθούν σε άλλες περιοχές της Μολδοβλαχίας ή να βρουν σωτηρία στα νότια και στα βόρεια, στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Περίπου χίλιοι από αυτούς που πέρασαν τον ποταμό Προύθο, συγκεντρώθηκαν από τους Ρώσους στην κωμόπολη Οργκίεβ και καταγράφηκαν.

Κριμαία - Ανάπα - Νοβοροσίσκ - Σα ξένα είμαι Έλληνας και σην Ελλάδαν ξένος...