Ουτς-αγιάχ, από γενιά σε γενιά...

Ο Σπύρος Γαλετσίδης (Κοϊνίκι Γαράσαρης 1923) 

διδάσκει ούτς-αγιάχ...

«Ο Γιώργον ασήν Τόνγιαν» - Αναστάσιος Σεϊταρίδης

Τρανόν τραγωδίαν ασόν κεμανετσήν Αναστάς Σεϊταρίδη. 

Η οικογένειά του από τα Σούρμενα Τραπεζούντας στο Βατούμι και στο Σοχούμι 

και μετά στό Λαζαρόβσκοε του Σότσι όπου γεννήθηκε το 1923. 

Από το 1949 μέχρι το 1959 αναγκαστικός εκτοπισμός στο Καζαχστάν, 

επιστροφή στο Σότσι μετά από δέκα χρόνια 

και τελικά στο Θρυλόριο Ροδόπης από το 1991.

Αναστάσιος Σεϊταρίδης, Πόντιος Οδυσσέας - Σούρμενα - Βατούμ - Σοχούμ - Σότσι - Καζακστάν - Ελλάδα

   Η οικογένειά του από τα Σούρμενα της Τραπεζούντας 
έφυγε για το Βατούμι της Ατζαρίας, 

μετά στο Σοχούμι της Αμπχαζίας 
και τελικά στο Λαζαρέβσκοε του Σότσι, στη νότια Ρωσία.

   Εκεί γεννήθηκε το 1923 ο κυρ-Αναστάσης Σεϊταρίδης. 

Πολέμησε με τον Κόκκινο Στρατό στο Β’ ΠΠ, παρασημοφορήθηκε
και λίγα χρόνια μετά, το 1949,
εξορίστηκε μαζί με την οικογένειά του και χιλιάδες ακόμα Έλληνες 

στην κεντρική Ασία, στις στέπες του Καζαχστάν.    

   Μετά από δέκα χρόνια εξορίας και το θάνατο του Στάλιν, 

ο Χρουστσώφ δίνει την άδεια στους εξόριστους να πάνε όπου θέλουν. 

Ο κυρ-Αναστάσης γυρίζει στο χωριό του στο Σότσι και αρχίζει μια νέα ζωή. 

   Ο κεμανές είναι ο αχώριστος σύντροφός του και είναι από τους πολύ λίγους 

εναπομείναντες παραδοσιακούς δεξιοτέχνες αυτού του οργάνου. 

   Το 1991 πήρε την απόφαση να έρθει στην Ελλάδα. 

«Ας πάμε σην Ελλάδαν, σ’εμέτερον το έθνος. Για την πατρίδαν έρθαμε». 

Από τότε ζει στο χωριό Θρυλόριο της Ροδόπης.

Δανιήλ Εμμανουηλίδης, Ασαρτζούχ Νικοπόλεως

Εμμανουηλίδης Δανιήλ του Ευσταθίου. 

Τρανόν λουρουτσής ας' τ' Ασαρτζούγου τη Γαρέσαρης. 

Πρόσφυγας στα Κασσιτερά Ροδόπης.

Γιουρούς

   (Απόσπασμα από το βιβλίο «Ιστορήματα της Κατοχής και των πρώτων μετακατοχικών χρόνων» του Νικολάου Εμμανουηλίδη. Ο συγγραφέας είναι ένα από τα επτά παιδιά του δάσκαλου Χρήστου Εμμανουηλίδη, που ήρθε πρόσφυγας από το Ασαρτζούχ  Νικοπόλεως στα Κύργια Δράμας).

   Το σπίτι καμένο, όλα ρημαδιό με την πυρπόληση του χωριού από τους Βουλγάρους, όταν κατεβήκαμε από το βουνό. Μια γελάδα, ο γάιδαρος, λίγα πουλερικά, μόνη περιουσία για δεκαμελή οικογένεια…

   Είδη κρυμμένα στο υπόγειο πήραν φωτιά λίγο μετά, από αναθυμιάσεις, και μαζί τους κάηκε η κρυφή ελπίδα! Σώθηκε μόνο η ραπτομηχανή της μητέρας να ράβει τα ρουχαλάκια των παιδιών. Σώθηκαν και κάποια βιβλία στην κόχη ενός τοίχου προφυλαγμένα με λαμαρίνες -πρόνοια του πατέρα- για τη μελλοντική μόρφωση των παιδιών.

Σο Εγρήπελιν απάν', ση στράτα τ' Ασαρτζούγου

Ομάλι και Τίκι Γαρέσαρης, από τον Ασαρτζουγότα Στάθη Εμμανουηλίδη

Ο Στάθης Εμμανουηλίδης γεννήθηκε το 1926 στα Κασσιτερά Ροδόπης. 

Γιός του μεγάλου Ασαρτζουγότα λούρατζη, Δανιήλ Μανουηλάντ 

και της Αναστασίας, κόρης του Θωμά Κυλιντίρ από τη Λίτσασα. 

Τα ακούσματά του από την παιδική ηλικία, ήταν οι αυθεντικοί σκοποί της Γαρέσαρης, 

αφού ο πατέρας του ήταν ήδη φτασμένος λυράρης στην πατρίδα.

Ο Δανιήλ Εμμανουηλίδης, στο σπίτι του Χρυσόστομου Τζοχαντάρ, 

στο Καταχώρ της Γαράσαρης, το 1971.

Οι χοροί του Πόντου – Μύθοι, λάθη και αλήθειες

«Και δεν πρέπει ΠΟΤΕ ΠΙΑ να εμπιστευτούν οι νέοι τους αυτοσχέδιους ή και τους σπουδαγμένους χορογράφους που κάθονται και στήνουν συγκροτήματα μπαλέτου, τυποποιώντας και γενικεύοντας κάποιες εκτελέσεις που βρήκαν όπου έφτασαν και όπου μπόρεσαν, χωρίς υποδομή μελέτης της κοινωνίας, της ιστορίας και της παράδοσης. Και να δημιουργούν χορευτικά δρώμενα πλαστά, που αποτελούν «θέαμα» για όσους δεν ξέρουν και δεν ψάχνουν να καταλάβουν».

Οοοοφ, επήαμ' σ' Όλατζακ, γιαρ-γιαρ, γιαρ-γιαρ.....

Αθάνατη Γαράσαρη, στον Πλαταμώνα Καβάλας

Egidiiiii Gareysar, egidiiii Ispir-ağa Göğnüklü

Γαράσαρη, Σπύρ-αγάς Γαλετσίδης ο Κοϊνικότας - Gareysar, 

Ispir-ağa Kalecoğlu Göğnükliü.

Σον Πλαταμώνα Καβάλας, με τη Γαρέσαρης τα ευλο'ίας

Σον Πλαταμώνα Καβάλας, με τα ευλο'ίας του ποπά-Ασλάν Θεόδωρου Κοργιανόγλου, Κοϊνικότες, Ασαρτζουγότες, Παλτζανότες, Καταχωρέτες, Καϊλικότες, Λιτσασινοί, 

Χαχαβλινοί, Φεϊλερότες, Καρακεβεζίτες και λοιποί Γαρεσαρέτες 

...λειτουργήθηκαν και κοινώνησαν με ομάλια και τίκια τη Γαρέσαρης.

Τη Νικήτα το ψύλλισμαν

Σα παλαιά χρόνια, ασ’ το κι είχαμε δικαστήρια στα μέρη μας και Δεσποτάδες ακόμαν, τα μέρη μουν εκυβέρναν οι τερέ–μπέηδες Τούρκοι. 

Ένας αείκος τερέ–μπέης σ’ εμέτρα τα μέρη έτουν ο Πεκτές–μπέης, από το Νορσούν μαχαλεσή τ’ Αγουτμουσή. Ατός έτον πολλά αφωρισμένος, σε κάθε χωρίον είσεν και τ’ ανθρώπ’ς ατ. 

Ση Τρουπτζή είσεν έναν από τη Ποπαδάντων που έλεγαν ατόν Νικήτα.

19η Μαΐου. Είμαστε ακόμα ζωντανοί... και είμαστε παντού!!!

Τ’ ομμάτιασμα στη Γαράσαρη

Πρωτογενής καταγραφή για το Λαογραφικό Φροντιστήριο 

της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών. 

Έτος καταγραφής 1968. Καταγραφέας: Ιωακειμίδου Αικατερίνη. 

Πληροφοριοδότης: Κοσμίδου Παρασκευή από το Καταχώρ Νικοπόλεως, 

ετών 78, έτος γεννήσεως 1890, κάτοικος Αμυγδαλεώνα Καβάλας.

Δεκαοκτώ στρέμματα γη, για μια ολόκληρη ζωή

   Ο λυκοπάππο’μ ο Μανόλης Τζανός-Πετρίδης, ο Χουπέρης, ας’τ’ Ασαρτζούγου τη Γαρέσαρης. Του είπαν ότι πρέπει να φύγει από το σπίτι του, από το μύλο του, ν’ αφήσει πίσω χτήνια και ταφία, ν’ ανηφορίσει το Εϊρηπέλιν, με τα ρούχα του, τα παιδιά και τη γαρήν’ατ. Ασό Τάμτερε σο Γουρούχ κι ασό Γουρούχ σο Τέρελιν κι επ’έκει σην Κερασούντα. Δύο μήνας μουχατσίρης και μετά το παπόρ το "Αρχιπέλαγος" και η Πόλη και το Καράπουρνου. 
   Κι επ’έκει σο Μούρατλι και σο Πατέμ, για πάντα μουχατσίρης.

Γαράσαρη, από γενιά σε γενιά...

Ο δάσκαλος Σπύρος Γαλετσίδης, γεννημένος στο Κοϊνίκι 

και ο μαθητής Χρήστος Πακαταρίδης, από τη Χόζανα του Καρακεβεζήτ. 

Έκιτι Γαρέσαρη, ανέζβηγος...

Ispir Kalec (öğretmen) Göynük 

ve Kristo Pakatar (öğrenci) Hozana-Karagevezid. 

Hey gidi Gareysar, unutulmaz...

Ους την Γαρέσαρην, ομάλιν εν...

Λούρα ο Γρηγόρης Καβαζίδης από την Καϊλούκα/Keylik-Evcili 

και ταβούλ ο Σπύρος Γαλετσίδης από το Κοϊνίκι/Gognuk. 

Χορεύουν οι Δανιήλ Εμμανουηλίδης από το Ασαρτζούχ/Asarcik, 

Σάββας Μαρουφίδης από τη Λίτσασα/Licese, 

Μιχάλης Βασιλειάδης από την Καϊλούκα/Keyilik-Evcili, 

Σάββας Τσεντεμεϊδης από την Πάλτζανα/Balcana-Altincevre, 

Παντελής Στεφανίδης από το Καταχώρ/Gedehor-Saplica 

και Γιάννης Νικολαϊδης από το Γιατμούς/Yatmis.

Γαρασαρέτ’κο μουχαπέτ σην Αλεξανδρούπολη

Το γαρασαρέτ'κο μουχαπέτ στην Αλεξανδρούπολη, έγραψε ιστορία, 

αφού συναντήθηκαν δύο μεγάλες μορφές της παράδοσής μας. 

Η Σοφία Παπαδοπούλου/Αμαραντίδου στο τραγούδι (από τη Λίτσασα) 

και ο Σπύρος Γαλετσίδης στη λούρα και το ζουρνά (από το Κοϊνίκι). 

Μαζί τους ο Γρηγόρης Καβαζίδης στη λούρα (από την Καϊλούκα) 

και ο Σπύρος Γαλετσίδης ο νεώτερος στο ταβούλ. 

Παρόντες Ασαρτζουγότες, Καϊλικότες, Λιτσασινοί, Παλτσανότες, 

Καταχωρέτες, Κοϊνικότες, Εσκιουνότες, Γουρουχλήδες, 
από Κομοτηνή, Θρυλόριο, Σάπες, Κασσιτερά, Αλεξανδρούπολη, 
Πυλαία, Ορεστιάδα, Νέο Πετρίτσι Σερρών,

Καβάλα, Αμυγδαλεώνα, Πλαταμώνα και Πλατανότοπο. 

Μαζί μας και μερικοί Σαντέτες και Κιομουσχανελήδες, 

αφού «παίζαμε» στην έδρα τους, στην Παλαγία.

Σοφία Παπαδοπούλου – Σπύρος Γαλετσίδης

Δύο θρυλικές μορφές της ποντιακής μουσικής παράδοσης.

Η Σοφία Παπαδοπούλου (το γένος Αμαραντίδου) 

άφησε εποχή στο ποντιακό τραγούδι. 

Η καταγωγή της οικογένειάς της από τη Λίτσασα της Νικόπολης. 

Μετοίκησαν στο Ματζικέρτ του Καρς 

και από εκεί ήρθαν πρόσφυγες στην Πυλαία του Έβρου.

Ο Σπύρος Γαλετσίδης γεννημένος στο Κοϊνίκι της Νικόπολης, 

είναι η ζωντανή αυθεντική έκφραση της γαρασαρέτικης μουσικής. 

Πολύ μικρός στην προσφυγιά, 

εγκαταστάθηκε με τους γονείς του στον Πλατανότοπο Καβάλας. 

Σήμερα συνεχίζουν την οικογενειακή παράδοση ο γιός του Σταύρος 

και ο εγγονός του Σπύρος, που παίζει ταβούλ στο συγκεκριμένο μουχαπέτ, 

στην Αλεξανδρούπολη, στις 17/12/2011.

Τυχεροί όσοι Γαρασαρέτες και μη, βρέθηκαν εκεί 

και είδαν μαζί για πρώτη φορά 

αυτές τις δύο μεγάλες  μορφές της Γαράσαρης.