Ένας χρόνος "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή...

   Πριν από ένα χρόνο εκδόθηκε και κυκλοφόρησε ο «Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή». Με την ευκαιρία αυτή θέλω να ευχαριστήσω για μία ακόμη φορά όλους τους αναγνώστες, οι οποίοι ταξίδεψαν μαζί μου μέσα στην ιστορία, στο χώρο και στο χρόνο.
   Ευχαριστώ επίσης θερμά όλους τους φίλους που διοργάνωσαν εκδηλώσεις παρουσίασης του «Ιμπραχίμ», προσφέροντάς έτσι την ευκαιρία να βρεθούμε από κοντά και να συνομιλήσουμε με συμπατριώτες και όχι μόνο, για όλα αυτά που μας ενώνουν και μας ενδιαφέρουν.
   Ευχαριστώ πολύ:
   -Το Μορφωτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Αμυγδαλεώνα Καβάλας.
   -Το Φάρο Ποντίων Πατρών.
   -Τον Ποντιακό Σύλλογο Κατερίνης «Παναγία Σουμελά».
   -Το Σύλλογο Νικόπολης Θεσσαλονίκης «Προφήτης Ηλίας».
   -Το Σύλλογο Ολυμπιάδας Ελασσόνας «Το Ματζικέρτ».
   -Την Ένωση Ποντίων Έσσλινγκεν Γερμανίας.
   -Το Σύλλογο Σαπών Ροδόπης «Τα Κασσιτερά».
   -Και τέλος, τον εκδοτικό οίκο ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ για την παρουσίαση στη Θεσσαλονίκη, το Μάρτιο του 2014.

Νίκος Πετρίδης
https://www.facebook.com/Ibrahim.son.of.Hercules

100 χρόνια από τη Μάχη της Καλλίπολης – “Çanakkale içinde vurdular beni sözleri”

   Στις 18 Μαρτίου 1918 άρχισε η προσπάθεια της Entente για απόβαση στην Καλλίπολη. Οι Σύμμαχοι θεώρησαν ότι η κατάληψη της χερσονήσου θα απελευθέρωνε τα Στενά και έτσι οι Ρώσοι θα μπορούσαν να βγουν ανεμπόδιστα στη Μεσόγειο ενώ θα άνοιγε και ο δρόμος για την Κωνσταντινούπολη, με αποτέλεσμα την άμεση συνθηκολόγηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
   Κι όμως, το πείσμα των αμυνόμενων και η «στενοκεφαλιά» των Βρετανών επιτελών που επέμεναν σε ξεπερασμένες τακτικές με εφόδους πεζικού έναντι οχυρωμένων θέσεων, οδήγησαν στην απόλυτη καταστροφή και στην αποτυχία της εκστρατείας. Το κύριο βάρος έπεσε στους ώμους των Αυστραλών και Νεοζηλανδών στρατιωτών, οι οποίοι κυριολεκτικά σφαγιάστηκαν. Από το Μάρτιο του 1918, μέχρι τα τέλη του 1919 που εγκαταλείφθηκε το εγχείρημα, οι Σύμμαχοι είχαν 214.000 νεκρούς.
   Η Ελλάδα δεν είχε μπει ακόμα στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά οι Σύμμαχοι χρησιμοποίησαν τη Λήμνο ως βάση των επιχειρήσεών τους. Ήδη από την έναρξη του πολέμου το καλοκαίρι του 1914, υπό την προοπτική της συμμαχικής απόβασης στα μικρασιατικά και θρακικά παράλια και με την ενθάρρυνση της Γερμανίας, είχαν αρχίσει οι εκτοπισμοί των ελληνικών πληθυσμών από την Ιωνία, την Αιολία και τη Θράκη.
   Η νίκη στην Καλλίπολη, εξύψωσε το ηθικό του λαού και στα επόμενα χρόνια απετέλεσε κορυφαίο παράδειγμα ανάπτυξης του τουρκικού εθνικισμού. Στην Καλλίπολη όμως πολέμησαν ως Οθωμανοί στρατιώτες και πάρα πολλοί χριστιανοί, Έλληνες και Αρμένιοι, λόγω της υποχρεωτικής στράτευσης που άρχισε να ισχύει στην πράξη από το 1914. Οι αφηγήσεις όσων πολέμησαν στην Καλλίπολη και επέζησαν από αυτή την τρομακτική σφαγή, έγιναν τραγούδια, τα οποία πέρασαν από τα χείλη όλων των λαών. Κι αυτό γιατί αυτοί οι πρώτοι θρήνοι, παρουσίαζαν την ωμότητα του πολέμου για όλους ανεξαιρέτως, το αναπόφευκτο του θανάτου και την οδύνη των συγγενών των νεκρών.
   Ένα τέτοιο αυθεντικό δείγμα της λαϊκής μούσας, μας παρουσιάζει ο Αναστάσιος Σεϊταρίδης με τον κεμανέ του. Η οικογένειά του, με καταγωγή από τα Σούρμενα Τραπεζούντας, έφυγε αρχικά για το Βατούμ, μετά για το Σοχούμ και τελικά εγκαταστάθηκαν στο Σότσι. Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εξορίστηκαν στο Καζαχστάν. Το 1991 ο κυρ-Αναστάσης αποφάσισε να έρθει στην Ελλάδα («Ας πάμε σην Ελλάδαν, σ'εμέτερον το έθνος. Για την πατρίδαν έρθαμε») και εγκαταστάθηκε στο Θρυλόριο Ροδόπης. Ως επαγγελματίας μουσικός από την εποχή του μεσοπολέμου, μας έχει δώσει υπέροχα δείγματα από τη μουσική παράδοση όλων των λαών του Ευξείνου Πόντου. Ένα από αυτά είναι και ο θρήνος στην τουρκική γλώσσα, για την κόλαση της Καλλίπολης, του Τσανάκαλε.

Ομάλιν Νικοπόλεως, σον τόπον...

Βασίλειος Διγενής, ο Ακρίτης της Ρωμανίας.

   Κλείνεις τα μάτια και βρίσκεσαι στον 9ο αιώνα μΧ, λίγο πιο κάτω από το Κάστρο της Λευκόπετρας, στην περιοχή μεταξύ Χερίανας και Νικοπόλεως, στις πηγές των ποταμών Λύκου και Ευφράτη. Εκεί που διεξήχθη επί δύο αιώνες η σκληρή διαμάχη μεταξύ Ορθοδόξων Ρωμαίων και Παυλικιανών αιρετικών, μαζί με τους συμμάχους τους Άραβες και Αρμενίους.
   Ο Βασίλειος, από εντόπιες αρχοντικές οικογένειες έλκων την καταγωγή, όντας Ακρίτης στη συγκεκριμένη περιοχή, μας δίνει όλη την εικόνα για να καταλάβουμε ακριβώς το τι συνέβαινε και πώς λειτουργούσε αυτός ο στρατιωτικός θεσμός στη δεδομένη χρονική περίοδο.
   Με έδρα το καστέλλο του, βιγλάτορας και αμύντορας του υδάτινου ορίου των ποταμών Λύκου και Ευφράτη, που αποτελούσε το σύνορο των δύο αντιμαχόμενων πλευρών, ο Βασίλειος Ακρίτης μας επιτρέπει να «δούμε» το παρελθόν των προγόνων μας στην ίδια περιοχή.

   Διαβάζεις και ονειρεύεσαι:

Εμείς δε χορεύουμε, αλλά πετάμε... Στη Νικόπολη...

Τι να μας κάνουνε εμάς 90 χρόνια στη Θράκη, αδερφέ μου;

Εμείς έχουμε 20 και βάλε αιώνες Ρωμιοσύνης στα χώματα της Νικόπολης.

Οι ρίζες μας σε μυστικά ταφία,

σφιχταγκαλιάζουνε οστά προγόνων μας, αμέτρητων γενιών.

Ρίζες που θέριεψαν, γιατί ποτίστηκαν με δικό μας αίμα και δικό μας ιδρώτα.

Γι` αυτό εμείς δε χορεύουμε, αλλά πετάμε…

Στη Νικόπολη. Στη δική μας Γαράσαρη.

Νικοπόλεως λέοντες...

Σύλλογος Ποντίων Σαπών Ροδόπης "Τα Κασσιτερά".

Γαράσαρη λέμε...

Νικόπολις η ακατάβλητη!

"Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή" - Παρουσίαση στις Σάπες Ροδόπης

Πολλές ευχαριστίες στον Πρόεδρο, στο Διοικητικό Συμβούλιο

και σε όλα τα μέλη του Συλλόγου Ποντίων Σαπών Ροδόπης "Τα Κασσιτερά",

για την πρόσκληση και τη διοργάνωση παρουσίασης

του "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή".

Θερμές ευχαριστίες στα μέλη όλων των χορευτικών ομάδων

του Συλλόγου για τη συμμετοχή τους

και σε όλους τους συμπατριώτες για την παρουσία τους στην εκδήλωση.

Ένα βίντεο, πολλά ερωτήματα…

   Το συγκεκριμένο βίντεο μου το έστειλε φίλος από τη Νικόπολη και προέρχεται από το χωριό Τσάλγαν (το οποίο βρίσκεται στη Νικοπολίτικη επαρχία Αλούτζαρας, κοντά στα διοικητικά σύνορα με τη Χερίανα). Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κάτοικοι παλαιότερα ήταν Αλεβίτες, αλλά σε άγνωστο χρόνο ασπάστηκαν το Σουνιτισμό. Στη συγκεκριμένη περιοχή, γνωρίζουμε ότι υπήρχαν πολλά αλεβίτικα χωριά, τα οποία όμως ήταν χριστιανικά και εξισλαμίστηκαν κατά το 16ο και 17ο αιώνα. Έτσι, μέχρι την ανταλλαγή, είχαν μείνει μόνο λίγα ρωμαίικα χωριά (όπως το Κάμισλι, το Αναστός, το Αλισίζ, το Καγιατζίκ κλπ).

   Στο βίντεο αυτό, με πραγματική έκπληξη βλέπω τους κατοίκους να γιορτάζουν την πρωτοχρονιά (στις 14 Ιανουαρίου, δηλαδή με το παλιό ημερολόγιο, όπως οι πρόγονοί μας). Είναι τα γνωστά σε όλους μας Καλαντάρια, τα οποία όμως ξέρουμε ότι διασώθηκαν κυρίως στις περιοχές όπου υπάρχουν ποντιόφωνοι (Τόνγια, Όφις, Τσάϊκαρα κλπ).
   Η έκπληξη γίνεται μεγαλύτερη όταν παρατηρούμε κάποιες λεπτομέρειες. Αρκετές από τις γηραιότερες γυναίκες, κάτω από τη μαντίλα, έχουν τον πατροπαράδοτο αλεβίτικο κεφαλόδεσμο. Οι τρεις άντρες που αναπαριστούν «νύφες», έχουν εμφανώς στον κεφαλόδεσμο την αλεβίτικη ταινία και μάλιστα ο ένας στο κόκκινο χρώμα. Οι ήρωες του δρώμενου είναι εντυπωσιακά ίδιοι: Ο αράπης, ο άρκος, ο γιατρός, η νύφη, ο γαμπρός, ο αστυνομικός κλπ.

Το Τάγμα Νικοπολιτών επελαύνει...

Ο Αντιστράτηγος Βασίλειος Τελλίδης από το Κοκκινόχωμα Καβάλας, 

έλκων την καταγωγή εκ πατρός από το χωριό Κάγιαλαν,

στην επαρχία Κιρικίου (Γουρούχ) της Μητροπόλεως Κολωνείας και Νικοπόλεως

και εκ μητρός από το χωριό Μπάλτζανα

(οικογένεια Σιδηρόπουλου και σήμερα Παπαδόπουλου)

στην κεντρική επαρχία της Νικοπόλεως,

είναι ο νέος Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Μετά τους αδερφούς Γεώργιο και Νικόλαο Ταμουρίδη
από τη Λίτζασα και το Ασαρτζούχ,
που άνοιξαν το δρόμο και αναδείχθηκαν ως Στρατηγοί Υπαρχηγοί του ΓΕΣ,
τώρα ο Βασίλειος Τελλίδης καλείται να υπηρετήσει επάξια την Πατρίδα

και να ακολουθήσει τη μακραίωνη παράδοση

του ονομαστού μεσαιωνικού Τάγματος Νικοπολιτών

και του Θεματικού Φουσάτου Κολωνείας.

"Έφυγε" η Άννα Ταμουρίδου/Πετρίδου

Μνημόσυνο για τις σαράντα μέρες από τότε που "έφυγε" 

η Άννα Ταμουρίδου/Πετρίδου (1926-2015).

Κόρη του Ηρακλή Πετρίδη από το Ασαρτζούχ,

γυναίκα του Χρήστου Ταμουρίδη από τη Λίτζασα,

μητέρα του Πέτρου, της Πελαγίας 

και των δύο Στρατηγών, του Γιώργου και του Νίκου.

Νικοπολίτισσα μέχρι το μεδούλι η Άννα η Ταμουράβα,

ας εν` ελαφρύν το χώμα...

Γιατί στη Νικόπολη;

Γιατί παίρνεις τα βήματα στην ανηφόρα για το κάστρο,

σκοντάφτεις στ` αγκωνάρια,

σκύβεις, ανασκαλεύεις χώματα

και μένει στο χέρι σου παλιό, τετράδραχμο ασημένιο.

Έχει την κεφαλή του βασιλέα από τη μιά

κι από την άλλη άτι φτερωτό, αυτό που λέγαν Πήγασο,

τον ήλιο, το φεγγάρι και γράμματα ελληνικά:

«Βασιλέως Μιθριδάτου Ευπάτορος».

Κοιτάς στα χαμηλά και ξεχωρίζεις τον Πομπήιο

διαταγές να δίνει στους χιλίαρχους

κι αυτοί με τη σειρά τους να στήνουν στην ανοιχτωσιά

την καθεμιά κοόρτη.

Κλείνεις τα μάτια και ακούς

κλαγγές σπαθιών, σαΐτες να σφυρίζουν,

αίμα και δάκρυα να κυλούν,

να χύνονται στο Λύκο.

Ο Άγιος Τρύφων και η Νικόπολη

   Σήμερα 1η Φεβρουαρίου, εορτάζεται η μνήμη του Αγίου Τρύφωνος, ο οποίος έζησε και μαρτύρησε στο δεύτερο μισό του 3ου αιώνα, στη Νικομήδεια της Βιθυνίας. 
   Ο Άγιος Τρύφων είναι γνωστός κυρίως σε προσφυγικούς πληθυσμούς από την Ανατολική και τη Βόρεια Θράκη, ως προστάτης των αμπελουργών, αν και δεν είναι γνωστός ο λόγος, αφού από το βίο του δεν έχουμε στοιχεία που να τον συνδέουν με την αμπελουργία. Ίσως έχει σχέση η καταγωγή του, αφού η Βιθυνία ήταν η κατ` εξοχήν αμπελουργική περιοχή της Μικράς Ασίας.
   Η δεύτερη ιδιότητά του, ήταν θεραπευτής ασθενών (κυρίως όμως "δαιμονισμένων"). Για τις υπηρεσίες που προσέφερε δεν έπαιρνε αμοιβή, γι` αυτό και συγκαταλέγεται στον κύκλο των Αγίων Αναργύρων, δηλαδή Αγίων που ήταν ιατροί ή θεραπευτές, χωρίς να αμείβονται. Αυτοί ήταν οι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός, ο Άγιος Παντελεήμων, οι Άγιοι Κήρυκος και Ιωάννης, οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα και ο Άγιος Τρύφων.
   Στη συγκεκριμένη εικόνα συνυπάρχουν οι Άγιοι Τρύφων και Παντελεήμων (Ανάργυροι και οι δύο). Προέρχεται από το ναό του Αγίου Γεωργίου της Λίτζασας Νικοπόλεως και την έφεραν οι Γαρασαρώτες πρόσφυγες το 1924, στα Κασσιτερά Ροδόπης.
   Ενώ ο Άγιος Παντελεήμων ήταν πολύ αγαπητός στον Πόντο, ο Άγιος Τρύφων ήταν σχετικά άγνωστος. Η συνύπαρξή τους στη συγκεκριμένη εικόνα είναι σαφές οτι παραπέμπει στον κύκλο των Αγίων Αναργύρων, αλλά υπάρχει και μια άλλη παράμετρος. Ο Άγιος Τρύφων εμφανίζεται να κρατά το κλαδευτήρι, το απαραίτητο εργαλείο των αμπελουργών. Είναι πολύ πιθανό αυτό να οφείλεται και στην τοπική παραδοσιακή καλλιέργεια αμπελιών στη Νικόπολη. Είναι χαρακτηριστικό οτι στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των αρχών και των μέσων του 16ου αιώνα (1520 και 1569) σχεδόν σε όλα τα χριστιανικά χωριά της Νικοπόλεως αναφέρονται αμπελώνες. Η παράδοση αυτή συνεχίστηκε μέχρι και την ανταλλαγή πληθυσμών, αν και σε πολύ μικρότερο βαθμό.
   Το ζήτημα λοιπόν της αμπελουργίας, αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Νικοπόλεως στο διάβα των αιώνων και η συγκεκριμένη εικόνα με τον Άγιο Τρύφωνα από τη Λίτζασα, μας υπενθυμίζει αυτό το ενδιαφέρον στοιχείο.

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή - Παρουσίαση στο Esslingen της Γερμανίας

   Θερμές ευχαριστίες σε όλους τους συμπατριώτες, τον Πρόεδρο Πέτρο Τσακιρίδη, το διοικητικό συμβούλιο και όλα τα μέλη του Συλλόγου Ποντίων Esslingen Γερμανίας, για τη ζεστή υποδοχή, τη φιλοξενία και την αγάπη τους. 
   Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον αγαπητό φίλο Θεοχάρη Κριθαρίδη και ελπίζω στο μέλλον να βοηθήσω κι εγώ όσο μπορώ στις προσπάθειές τους για διατήρηση της παράδοσης, της κληρονομιάς των προγόνων μας και της κοινής μας ιστορίας. Χαιρετίας.

Η κληρονομιά μου...

   Αυτή είναι η μόνη κληρονομιά που μου άφησε ο πατέρας μου. Ένας γνήσιος Νικοπολίτης, από μια απλή αγροτική οικογένεια προσφύγων στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας. Ένας από τους Έλληνες "ένστολους" που, έχοντας δυό γιούς να μεγαλώσει και να μορφώσει, το μόνο όχημα που απέκτησε σε όλη τη ζωή του ήταν ένα ...ποδήλατο.
   Η αφιέρωση είναι γραμμένη στο πρώτο εξωσχολικό βιβλίο που αγόρασε για μένα, «Η Ελλάς εις τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913». Ήμουν μόλις 6,5 ετών και πήγαινα στην πρώτη τάξη του Δημοτικού Σχολείου. 
   Έτσι μου έδειξε το "δρόμο"... Η πορεία είχε ήδη προδιαγραφεί…

   (Κλείνουν σήμερα επτά χρόνια από τότε που "έφυγε" ο Γαρασαρώτας...)

Ασαρτζούχ/Καστέλλον Νικοπόλεως. Συνοικία Τζανών Πετράντων

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή - (Απόσπασμα από το 10ο κεφάλαιο)

   Γονάτισε μπροστά στην Παναγία και μίλησε μαζί της για λίγα λεπτά. Σηκώθηκε, πήγε στην κολώνα δίπλα στην πόρτα και έβγαλε το μικρό του μολύβι. Τήρησε κι αυτός τη συνήθεια όλων των χωριανών που φεύγουνε στα ξένα, ν` αφήνουνε το ίχνος τους μέσα στην εκκλησιά, να είναι κι αυτοί παρόντες σε κάθε λειτουργιά, σε κάθε γιορτή, σε κάθε γάμο, βάπτιση και σε κάθε κηδεία. Να το βλέπουν κι οι δικοί τους, για νά`χουν συντροφιά.
«Ηρακλής Πετρίδης. Τρίτη 10 Ιουνίου 1914».

   Κατηφόρισε στο σπίτι. Ο πατέρας του στην αυλή, τον περιμένει. Η Ευδοκία φέρνει έναν μικρό μπόγο μ` αλλαξιές, πίτες, τσορέκια και νερό για το δρόμο.
Ο πάππος του ο Μανουήλ πάλι εκεί, στη σκάλα. Σκύβει, πιάνει το χέρι του, το φιλά και το ακουμπά στο μέτωπό του. Εκείνος με τ` άλλο χέρι, του χαϊδεύει το κεφάλι. «Ο Θεόν εντάμα σ` να έν`, πουλί μ`».

   Αγκαλιάζει τη μάνα του. Του φιλάει τα μάτια και τα στήθια της τρέμουν.
Ο κύρης του παίρνει την κατηφόρα και του κάνει νόημα να βγούνε στη δημοσιά.
Βαριά τα βήματα του Ηρακλή. Γυρνάει μια τελευταία φορά και κοιτάει στο σπίτι. Ο πάππος έφυγε μέσα. Η Ευδοκία με τα χέρια στα πόδια της, κολλημένα στη φοτά της, κοιτάει με βλέμμα κενό, σαν χαμένη.
   Στρέφει την πλάτη στη μάνα του και κατεβαίνει το σοκάκι. Η φωνή της χαμηλή, αλλά εκεινού του σκίζουν την ψυχή τα σπαραχτικά τραγωδίας:
«Οοοοφ! Ανάθεμά τα τα μακρά, που `κί πάει η λαλίαν,
σκοτείνεψαν τα μάτοπα μ`, ασήν αρωθυμίαν.
Κι αναθεμά σε ξενιτιά κι εσέν και τα παρά`ες,
οοοφ, για τ`εσέν χωρίσανε παιδία και μανά`ες».

Apolas Lermi - Tin Patridam Ehasa

Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, 1919 Αμισός - 2014 Βιέννη

Καλό ταξίδι Δάσκαλε... Τραντέλλενα!!!

Φεστιβάλ ΠΟΕ - Λάρισα 1 Νοεμβρίου 2014

Νικοπολίτες καθ` οδόν για τη Λάρισα και το φεστιβάλ της ΠΟΕ