Οσμάν Φεριτίνογλου (Τοπάλ Οσμάν) - Ένας εγκληματίας ως «εθνικός ήρωας»

Του Νίκου Πετρίδη

(Το κείμενο περιλαμβάνεται στον επετειακό τόμο «Πόντος, προαιώνια πατρίδα» των εκδόσεων ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ και του ΦΑΡΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, που κυκλοφόρησε το Μάιο 2014).

   Ο Ferudunzade Osman, γεννήθηκε στην Κερασούντα το 1883 (ή αρχές του 1884) και η οικογένειά του ήταν από τις λίγες μουσουλμανικές που δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο φουντουκιών, αφού σ` αυτό κυριαρχούσαν οι Έλληνες της πόλης.

   Οι αποθήκες και το σπίτι τους βρισκόταν στην παραλιακή συνοικία Hacı Hüseyin, στην ανατολική πλευρά της πόλης, μετά τις ελληνικές συνοικίες Κόκκαρη και Τσιναρλάρ. Παππούς του ήταν ο İsmail Kaptan και γονείς του ο Hacı Mehmet Efendi και η Zeynep Hanım.

   Από μικρός δούλεψε στην οικογενειακή επιχείρηση και πολλές φορές ταξίδεψε στον Εύξεινο Πόντο, μεταφέροντας τα προϊόντα τους σε πελάτες τους στο Βατούμ, στην Τραπεζούντα, στα Κοτύωρα, στην Αμισό και αλλού. Ίσως αυτή η δραστηριότητα και τα ταξίδια, να ήταν η αιτία για την προτίμησή του να συχνάζει σε μικρομάγαζα της παραλίας και να συναναστρέφεται με χαμάληδες, βαρκάρηδες, ναυτικούς και λαθρέμπορους της εποχής.

   Αντίθετα με τον αδερφό του, ο Οσμάν έμεινε αγράμματος και τελικά δεν επελέγη αυτός από τον πατέρα τους για να διευθύνει την επιχείρηση. Αυτή η απόφαση μάλλον δυσαρέστησε τον Οσμάν, γι` αυτό και αλλάζει επάγγελμα. Συνεταιρίζεται με δύο Έλληνες, με ένα πριονιστήριο στον ποταμό Ασκάνιο (Aksu deresi) λίγα χιλιόμετρα ανατολικά της Κερασούντας. Έχει ήδη παντρευτεί την Hatun Panaz Hanım, κόρη του Panazoğlu Hacı İsmail Ağa και μαζί της θα αποκτήσει δύο αγόρια, τον Ismail και το Mustafa.

«Πόντος, προαιώνια πατρίδα»

   Ένα νέο βιβλίο παρουσίασαν οι Εκδόσεις Πελοπόννησος και ο Φάρος Ποντίων Πατρών, με την ευκαιρία της 19ης Μαΐου, ημέρα μνήμης για την Ποντιακή Γενοκτονία.

   Το εξώφυλλο της έκδοσης κοσμεί το έργο της ζωγράφου-αγιογράφου Σοφίας Αμπερίδου, «Το κάλεσμα της ποντιακής μούσας» και συνολικά υπάρχουν έντεκα ενότητες:

May 19th, remember...

19η Μαΐου - Είμαστε ακόμα ζωντανοί ... και είμαστε παντού!!!

Pontos, we `ll always remember...

Παρουσίαση του "Ιμπραχίμ" στην Πάτρα

Παρουσιάστηκε την Τετάρτη 14 Μαΐου 2014 στην Πάτρα, 

το βιβλίο "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή" του Νίκου Πετρίδη. 

Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Φάρος Ποντίων Πατρών και οι εκδόσεις Ινφογνώμων 

και μίλησαν ο Πρόεδρος του Φάρου κ. Παπαδόπουλος, ο εκδότης κ. Καλεντερίδης 

και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πάτρας κ. Χαριτάντης.

Παρουσίαση του "Ιμπραχίμ", στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας

Παρουσιάστηκε την Κυριακή 11 Μαΐου στον Αμυγδαλεώνα Καβάλας, 

από τις εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ και τον κ. Σάββα Καλεντερίδη, 

το βιβλίο "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή" του Νίκου Πετρίδη. 

Ευχαριστούμε τον Πρόεδρο κ. Θεόδουλο Τσοχαταρίδη, το Διοικητικό Συμβούλιο 

και όλα τα μέλη του Μορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Αμυγδαλεώνα, 

για τη φιλοξενία και τη θερμή υποδοχή.

Η εικόνα του Αγίου Γεωργίου, από τη Λίτζασα Νικοπόλεως

Η ιερή εικόνα του Αγίου Γεωργίου από τη Λίτζασα Νικοπόλεως, 

που σήμερα βρίσκεται στις Σάπες Ροδόπης. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου (νέος), στη Λίτζασα Νικοπόλεως

Ο νέος ναός Αγίου Γεωργίου 

μεταξύ Ταμουράντων και `Ναύλε (Εναυλίων), 

στη Λίτζασα Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου (παλιός), στη Λίτζασα Νικοπόλεως

Ερείπια του παλιού ναού Αγίου Γεωργίου 

στο συνοικισμό Ταμουράντων, στη Λίτζασα Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Ναός Αγίου Γεωργίου, στο Ασαρτζούχ Νικοπόλεως

Ερείπια του ναού Αγίου Γεωργίου στον οικισμό Τζανών/Πετράντων, 

στο Καστέλλο/Ασαρτζούχ Νικοπόλεως. 

Χρόνια πολλά σε όσες και όσους φέρουν και τιμούν το όνομά του.

Χριστός Ανέστη, Νικοπολίτες - Κολωνιάτες και λοιποί πατριώτες. Αισιοδοξία, ελπίδα και δύναμη!

Γενεαλογία των Υψηλάντων, εκ Τραπεζούντος Πόντου

Σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, η οικογένεια των Υψηλάντων κατάγεται από το χωριό Υψήλ`, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 2.000 μέτρων, στο νοτιότερο σημείο της περιοχής Τσάϊκαρας Τραπεζούντας.

Κατά την μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο και ιδιαίτερα κατά την αυτοκρατορική εποχή των Κομνηνών, η κατάληξη –άντης στα οικογενειακά ονόματα, έδειχνε τον τόπο καταγωγής.

Έτσι, κατά πως φαίνεται, η οικογένεια αυτή που διαπρέπει στο κέντρο της αυτοκρατορίας, στην Τραπεζούντα, κατά τον 14^ο αιώνα, πήρε το όνομα Υψηλάντες, λόγω καταγωγής από τον ορεινό οικισμό Υψηλή.

Η κατάληξη αυτή στα οικογενειακά ονόματα συνοδεύει τους Πόντιους μέχρι σήμερα, μόνο που στους τελευταίους αιώνες δεν περιορίζεται στον προσδιορισμό του τόπου καταγωγής, αλλά γενικά δείχνει την καταγωγή από συγκεκριμένη οικογένεια.

Πόντιοι αγωνιστές με τον Υψηλάντη στη Μολδαβία

Είναι γνωστό ότι η αρχή της επανάστασης του 1821, έγινε με την είσοδο του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδαβία. Οι άντρες που είχε μαζί του και οι χιλιάδες άλλοι που συγκεντρώθηκαν για να πολεμήσουν κατά των Οθωμανών, ήταν κυρίως ελληνικής καταγωγής, αλλά υπήρχαν και πάρα πολλοί από τις υπόλοιπες εθνότητες των Βαλκανίων (Μολδαβοί, Σέρβοι, Βούλγαροι κλπ).

Η κρίσιμη μάχη δόθηκε στο Δραγατσάνι στις 7 Ιουνίου 1821 και εκεί ο Υψηλάντης, χωρίς να έχει μαζί του το σύνολο των στρατευμάτων του, ηττήθηκε. Χιλιάδες αγωνιστές σκοτώθηκαν και όσοι σώθηκαν προσπάθησαν να αντισταθούν σε άλλες περιοχές της Μολδοβλαχίας ή να βρουν σωτηρία στα νότια και στα βόρεια, στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Περίπου χίλιοι από αυτούς που πέρασαν τον ποταμό Προύθο, συγκεντρώθηκαν από τους Ρώσους στην κωμόπολη Οργκίεβ και καταγράφηκαν.

Κριμαία - Ανάπα - Νοβοροσίσκ - Σα ξένα είμαι Έλληνας και σην Ελλάδαν ξένος...

Στην Πόλη...

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή
Εκδόσεις Ινφογνώμων – ISBN: 978-960-8362-70-3 – σελ. 400
(Απόσπασμα από το 15ο κεφάλαιο):

Ο Σέργιος εψές το βράδυ άνοιξε την καρδιά του και τους μίλησε σαν αδερφός. Δεν είχε αυτός να χωρίσει τίποτα με μουσουλμάνους και χριστιανούς. Πατριώτης του ήτανε κι ο Ηρακλής, πατριώτης του κι ο Ιμπραχίμης. 
Τι θα γενεί με την πατρίδα τους; Ποιοί θα κάνουνε κουμάντο μετά από ένα χρόνο; Ποιόν θά`χουν στο κεφάλι τους; Τους Γερμανούς, γιά τους Εγγλέζους; Αυτοί είναι της πίστης τους εχθροί. Χριστό έχουν τα κανόνια τους, Θεό τις τράπεζές τους.
Ο Τσάρος της Ρουσίας κι αυτός έχει δικά του νιτερέσα. Οι πατεράδες κι οι παππούδες τους πάντα έλεγαν πως είναι ο προστάτης τους, για τους Ρωμιούς πως νοιάζεται, γι` αυτούς θα πολεμήσει. Τι έκανε μέχρι τώρα; Μόνο αν είχε να κερδίσει βαρούσε τα κανόνια του. Και στο μυαλό του μέσα ήτανε, την Πόλη να πατήσει.
Τι έχουν να κερδίσουν οι Ρωμιοί απ` όλους αυτούς τους ξένους;

Παρουσίαση του "Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή, στη Θεσσαλονίκη

Η πολιορκία και η έξοδος

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή
Εκδόσεις Ινφογνώμων – ISBN: 978-960-8362-70-3 – σελ. 400
(Απόσπασμα από το 63ο κεφάλαιο):

Μεσάνυχτα Κυριακής, 28 Ιουνίου 1915. Αύριο ξημερώνει των αγίων Αποστόλων, Πέτρου και Παύλου. Η νύχτα είναι αφέγγαρη. Απόλυτη ησυχία. Έχουνε βαρεθεί οι Τουρκάντ` να τους χτυπάν νυχτιάτικα. Ξέρουν ότι δεν θα αντέξουνε πολύ. Σε λίγες μέρες το κάστρο θα πέσει. 
Χωρίστηκαν σε οκτώ ομάδες. Κοντά στα εκατό τουφέκια η καθεμιά. Δάκρυα, αγκαλιές και αναφιλητά. Χωρίζουνε μάνες με τ` αγόρια τους, άντρες απ` τις γυναίκες, οι αδερφοί αφήνουνε τις αδερφές και πατεράδες τα παιδιά τους. Πώς το αντέχει ο Θεός όλο αυτό;
Τους κλαίνε ήδη ζωντανούς αυτούς που φεύγουνε. Βλέπουν κι αυτοί εικόνες άγριες, με τα θηρία το πρωί να πέφτουν πάνω στις γυναίκες τους και τα παιδιά τους. Δεν το χωράει ο νους αυτό που γίνεται. Κηδεία πριν τον θάνατο. 

Στην Κερασούντα

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή
Εκδόσεις Ινφογνώμων – ISBN: 978-960-8362-70-3 – σελ. 400
(Απόσπασμα από το 11ο κεφάλαιο):

Παίρνουν ένα παϊτόνι και πηγαίνουν στο Λιμένι. Ο Στάθης τους ξέρει όλους και τον ξέρουν όλοι. Κλείνει δύο θέσεις αύριο για το ατμόπλοιο του Ευθυμιάδη. 
Ρωτάει τον Ηρακλή για λεφτά. Θέλει ν` αλλάξει λίρες; Στην τράπεζα του Δεληγιώργη μπορούν να κάνουνε φράγκα γαλλικά. Στου Πισάνη την τράπεζα μπορούν να κάνουνε λίρες εγγλέζικες. Για τα δολάρια όμως που θέλει ο Ηρακλής, ας τα κάνει καλύτερα στην Πόλη. 

Ο Τζανίων από το Καστέλλον της Νικοπόλεως

Ιμπραχίμ, ο γιός του Ηρακλή
Εκδόσεις Ινφογνώμων – ISBN: 978-960-8362-70-3 – σελ. 400
(Απόσπασμα από το 7ο κεφάλαιο):

Πέρασε απ` τα μαγαζία τ` Ασαρτζούγου. Τα νοίκιαζε η κοινότητα σε άλλους, αλλά ήταν τόπος συνάντησης των χωριανών όταν κατέβαιναν στο παζάρι. 
Ακόμα ήταν νωρίς, το παζάρι βούιζε και έτσι, βρήκε μόνο τον ποπά τον Άνθιμο. Από το σόι των Στεφανάντων ήτανε, ποπάς αυτός, ποπάς ο κύρης του, ποπάς κι ο πάππος του. Για τ` ατό αλλάξαν τ` όνομα και τό`καναν Παπάζογλου, Παπαδόπουλος. Ήταν και δάσκαλος ο ποπ-Άνθιμος στο Ασαρτζούχ και είχε κατεβεί για την πληρωμή του απ` τη Μητρόπολη.